Waarom de Vlaamse imamopleiding uitblijft

Waarom de Vlaamse imamopleiding uitblijft

JOHAN LEMAN ziet ernstige redenen waarom een lokale opleiding van imams niet lukt. Daar is nochtans al meer dan 20 jaar vraag naar. Dat zou extremisme helpen tegengaan. Maar het lukt niet. Dat ligt aan de aartsconservatieve islamitische landen die de islam in Europa willen blijven controleren – denk aan Turkije en Saoedi-Arabië - maar ook aan onze eigen politici. Die lijken bevangen door schroom, onwetendheid en gebrek aan moed.

De uitdaging is nochtans gekend: anno 2016 slagen de imams er niet in om veel hier wonende moslims, en dan vooral de jongeren, nog enige zinvolle begeleiding te geven. Ze zijn meestal Nederlandsonkundig. Ze leren het ook niet. Ze kennen de principes van de democratische samenleving niet én niet zelden wijzen ze onze fundamentele normen en waarden af. Ze prediken in een mentaal sterk gesegregeerde wereld.

Daarenboven staan veel ‘import-imams’ vijandig tegenover een kritische kijk op de bronnen van hun eigen geloof én tegenover secularisering. Voor hen is dat, zoals Mohammed Ajouaou goed beschreef, het afdwalen van het geloof, daar waar het voor democraten gewoon betekent dat men de burgerlijke norm integraal wil respecteren, dus ook de voorrang van burgerlijke op religieuze normen.

Het blijft nochtans bizar. Dit land kent redelijk wat opleidingen voor priesters en zelfs twee in de protestantse theologie. Lokale opleidingen van imams staat hoog op de prioriteitenlijst van de ministers Geens (Justitie) en Crevits (Onderwijs). Waarom lukt dat dan nog steeds niet? Daar is al wel redelijk wat onderzoek naar gedaan. De meningsverschillen tussen de landen van herkomst en tussen de diverse scholen spelen zeker een niet-geringe rol. Maar dat volstaat niet als uitleg. Bij de protestanten waren vergelijkbaar grote verschillen geen bezwaar.

Johan Leman:

‘In De Morgen (hier) lees ik dat een Vlaamse imam-opleiding aan de orde is. In feite dateert de vraag naar zo'n opleiding al van midden jaren 90. Ik lees dat de moeilijkheid voor de Turkse regering zou zijn dat de KU Leuven al een Gülen leerstoel heeft. Alsof diezelfde Turkse regering wél zo'n imam opleiding zou goedkeuren als die leerstoel er niet was. Kom aan, zeg. Pure onzin. Ik, en mijn medewerkers uit het begin van de jaren 90, weten perfect dat de Turkse ambassade altijd dwars gelegen heeft tegen het feit dat de Diyanet geen imams vanuit Turkije zou mogen overbrengen om hun moskeeweefsel te leiden... en toen was er nog in de verse verte geen sprake van een Gülen leerstoel aan de KU Leuven.

Het ging zo ver dat ik ooit het bezoek kreeg van een kolonel die me afdreigde dat men voor 50.000 frank "een Albanees" kon vinden die me in het kanaal zou laten belanden, als ik de plannen zou helpen doordrukken om tot een Vlaamse respectievelijk Frans-Belgische islam te komen. (sorry, ik gebruik zijn woorden).

Ze willen gewoon van geen wijken weten op dit punt. Het is voor hen onbespreekbaar. Bij onderhandelingen met de Turkse ambassade moet men ervan uitgaan dat dit onbespreekbaar is... anders laat men zich in slaap wiegen. Die Turkse imams zijn functionarissen, aangesteld door een administratie in Turkije... en Turkije ziet de Turken in België als Turken (en niet als Belgen), zo simpel is het.

Laten we eindelijk eens een evidentie aanvaarden die reeds geldt in andere landen met méér ervaring, zoals Canada. Niemand zal het oneens zijn met de stelling dat Canada een respectvolle en open policy voert tegenover migranten, met groot respect voor diversiteit. Welnu, daar is het ondenkbaar dat men een kwestie die met de veiligheid op eigen grondgebied te maken kan hebben niet in eigen handen zou nemen. België zoals alle landen in Europa heeft niet alleen het recht, maar zelfs de plicht alles wat op een of andere manier de interne veiligheid kan aantasten, in eigen handen te nemen, zonder het fiat van wie dan ook buiten Europa. De opleiding van wie in onze moskeeën ideologisch richting bepalend is, is zulke materie.

Overigens, in dit verband nog iets over die Leuvense leerstoel. In het verleden ben ik 5 jaar lang leerstoelhouder geweest (nu al twee jaar niet meer). Ik weet niet of er nu contacten zijn tussen de leerstoel en de faculteit theologie en of de imam-opleiding daar ooit in de laatste twee jaar ter sprake is gekomen. Ik vermoed van niet. Maar één ding durf ik gerust onder ede verklaren: in mijn tijd is er nooit sprake geweest van een mogelijke inmenging van de leerstoel in een mogelijke imam-opleiding. Nooit. Daar zou ik me trouwens tegen verzet hebben, omdat ik zelf op het standpunt sta, dat het de Executieve van de moslims toekomt om een initiatief te nemen... Elk ander initiatief is gedoemd om te mislukken. Maar onze overheid kan wel bepalen dat ze enkel imams financiert die hier bij ons een gedegen opleiding gevolgd hebben. Dit gezegd zijnde, ben ik vrij zeker dat de Turkse regering hierop zal reageren dat er geen probleem is... en dat ze hiermee akkoord gaan... en dat ze verkiezen dat hun imams niet door België, maar door hen betaald worden... m.a.w. doordoen zoals ze altijd gedaan hebben. Aan de Belgische en Vlaamse regering om "5 minuten politieke moed" te tonen.’

Politieke moed

Met dat laatste slaat Johan Leman nagels met koppen. Minister Crevits gaf daar recent op Radio 1 nog een voorbeeld van: ze stelde dat we als overheid geen eisen kunnen opleggen aan de opleiding van imams. Ze meent dat enkel de Executieve dat kan. Maar die is op dit moment verlamd door interne tegenstellingen en buitenlandse inmenging. Teveel leden gedragen zich enkel als de vertegenwoordigers van landen van herkomst – waarbij vooral Turkije elk initiatief blokkeert. Maar daar legt Crevits zich dan domweg bij neer. Dat illustreert de onbekwaamheid van bepaalde politieke partijen op pijnlijke wijze.

Die miskennen de ernst van de problemen. Het moslimextremisme is een snel groeiend probleem dat wereldwijd al voor tienduizenden doden, miljoenen vluchtelingen en honderden vernielde kerken zorgde. De prediking van extreme politieke en sociale dogma’s, direct gebaseerd op expliciete en andere instructies uit de Koran en de Hadith (de Overleveringen) vormt daarin een rode draad. Dat geweld vormt dus een ernstig probleem van openbare orde. Maar dat geldt ook voor elke prediking die dat geweld én haar religieuze rechtvaardiging niet systematisch bestrijdt.

Minister Crevits en ook haar collega Geens gaan echter volledig voorbij aan die wereldwijde problemen voor onze veiligheid en vooral aan de diepe wortels ervan.

Het is net daarom cruciaal dat alle imams en leraars hier grondig opgeleid worden, dat alle reeds actieve imams degelijk bijscholen én dat we daarvoor ook een redelijke materiële en financiële ondersteuning bieden. Waarom bijvoorbeeld geen volledig opleidingsaanbod via ‘open universiteit’? Waarom geen fonds voor studieleningen voor die bijscholingen? Veel imams en leraars islam hebben immers familiale en professionele verantwoordelijkheden die ze niet zomaar voor enkele jaren kunnen opschorten. Alles samen worden minstens 700 professionals door Vlaanderen betaald. En een groot deel daarvan voldoet niet. Talrijke weigeren de fundamentele principes van onze seculiere, democratische samenleving voluit bij te treden. Studieleningen zijn dan een efficiënte manier om dat op te vangen én om de kosten billijk te spreiden. Afbetalingen voor zo’n lening zijn immers aftrekbaar van het belastbaar inkomen.

 

Foto: Centrum voor Islamitische Theologie, Universiteit Tubingen (hier), één van het handvol zulke Duitse opleidingscentra . Dit centrum alleen al heeft 4 hoogleraars en een 30-tal academische medewerkers.

 

Omwille van de grootte van die problemen van openbare orde, lijkt het me een evidentie dat de overheid van de Moslimexecutieve de nodige, harde waarborgen eist opdat de prediking van extremisme systematisch én grondig bestreden wordt. Daarbij volstaan geen brave intenties, die dan verder zonder gevolg blijven. Al wie nu reeds benoemd of aangesteld is als islam professional (als leraar, aalmoezenier, imam, …), en die niet voldoende grondig geschoold is, moet enkele jaren krijgen om zo’n intensieve bijscholing aan te vatten, én dan nog een paar om dat af te werken. Maar binnen zeg vijf jaar moet iedereen dan op peil staan. Wie dat weigert, of niet slaagt, ook niet na de courante herkansingen, moet vervangen worden door wel voldoende opgeleide moslims. Een uitdoofbeleid dus voor de te zwak geschoolden, gekoppeld aan snelle opsporing en ontslag voor al wie anti-democratische ideeën met een religieuze dekmantel niet systematisch bestrijdt. En zouden we ook import van niet-voldoende opgeleide imams en leraars niet beter gewoon verbieden?

Daarbij is het cruciaal dat al die mensen ook grondig opgeleid worden in de wetenschappelijke methode: ze moeten dus ook leren kritisch te kunnen nadenken over de sociale doctrine die samenhangt met hun fundamentele religieuze leerstellingen. Dat vereist ook een redelijk grondige kennis van de filosofische grondslagen en de principes van de democratische samenleving én de seculiere rechtsorde. Instellingen zoals de Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR) zijn dus niet direct deel van de oplossing. En evenmin versnipperde initiatieven. Onze overheid zou veel beter het Duitse model volgen qua ondersteuning, aangevuld met waarborgen tegen religieuze dekking van geweld. Onze overheid moet dus een duidelijke grens trekken voor ons aller veiligheid. Ze mag zich dus niet moeien met de inhoud van de imamopleiding behalve wanneer een bepaalde deel van die inhoud een reële en ernstige bedreiging voor de openbare orde vormt.

Dat islamisten dat luidkeels zullen afwijzen, daarover bestaat geen twijfel. Maar wij moeten wel voor klare wijn op tafel zorgen: al wie onze wetten niet aanvaardt, bijvoorbeeld door onverzoenbare religieuze regels te prediken, of erger nog, door die voorrang te willen geven, die kan hier onmogelijk nog één dag langer verblijven, laat staan nog gesalarieerd worden. Want zonder dat, laten we de dijkbreuk voor het religieus gemotiveerd geweld wijd open liggen.

Rudi Dierick, ingenieur, zakelijk adviseur en hoofdredacteur De Bron

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneelfinancieel of organisatorisch!