Vreugde en droefheid bij Raqqa en Kirkuk

Vreugde en droefheid bij Raqqa en Kirkuk

Raqqa wordt bevrijd door Koerden op dezelfde dag dat Koerden weer verdrukt worden in Kirkuk. De leiders in het Nabije Oosten verdragen nog steeds geen bevolking die vrij is en voor zichzelf opkomt.

Ik zit vandaag met heel gemengde gevoelens. Op de dag dat de YPG (en SDF) de Arabische stad Raqqa praktisch bevrijd hebben van Daesh barbaren, hebben Arabische troepen van het Iraaks leger en de Hashd Al Shaabi Kirkuk overrompeld. Dezelfde krachten die in 2014 de civiele bevolking voor dood achterlieten, zijn nu terug en beweren dat ze de rechtmatige heersers zijn over Kirkuk.

Ik zie de beelden wanneer Koerdische troepen Arabische dorpen en stadjes bevrijden. De burgers lopen ze in de armen en laten tranen van geluk. De verplichte immorele boerka’s worden afgeworpen... Vandaag zie ik dat tientallen duizenden Koerden uit Kirkuk vluchten omdat ze bang zijn van hun (hun!) Iraakse regeringsleger en zijn gangster-milities. Er is sprake van geweldpleging en afbranden van huizen ...

Foto: Het Iraakse leger en vooral de sjiitische milities die Kirkoek binnen trekt hebben zo'n vreedzame, respectvolle reputatie dat de Koerden uit Kirkuk massaal wegvluchten naar Erbil en Sulaymaniyah; foto: Deutsche Welle

Je kan duizenden minuten beeldmateriaal terugvinden op het internet: toon me eens de beelden waar Koerdische strijders Arabische vlaggen, symbolen of mensen onteren. Integendeel, ze vechten, ze offeren hun bloed om de Arabieren te redden van het juk van Daesh en gelijkaardige jihadi-fascisten. Vandaag zag ik beelden van Iraakse troepen die Koerdische vlaggen op de grond smijten en zich daar vrolijk over maken. Ze vergeten dat vandaag de regio Koerdistan honderdduizenden Arabische vluchtelingen uit Irak en Syrië opvangt.

Ik wil niet discussiëren over of Kirkuk nu een Koerdische stad is, of een Arabische of een Turkmeense. De stad is van iedereen en allemaal hebben ze er evenveel recht op, allemaal hebben ze er hun thuis, hun goede en slechte dagen. Niet alleen de stad Kirkuk is etnisch zeer divers, de bredere Kirkuk-regio is dat ook. Bij het referendum hebben, volgens een goedgeplaatste bron, 87% van de stedelingen pro-Koerdistan gestemd. Iedereen eigent zich die stad toe, maar ze 'vergeten' dat de overweldigende meerderheid van de inwoners Koerden zijn. Destijds, met de Arabiseringspolitiek van de Baath en Saddam, werd er gespeeld met de demografie. Koerden werden er uitgemoord en weggejaagd. Na de val van Saddam en de nieuwe grondwet van 2005, met de zeer belangrijke artikel 140, zijn de bewoners (of hun nazaten) teruggekeerd naar Kirkuk. Overigens, die 87% werd niet enkel bijeen gestemd door Koerden. Er zijn ook Arabieren en Turkmenen die meedoen in coalities met de Koerden en meer heil zien in een sterk Koerdistan dan in een autoritair en centraal Bagdat/Irak. Ook dat wordt gemakkelijk 'vergeten'.

Dat artikel 140 voorzag dat er een referendum gehouden zou worden over de betwiste gebieden. Twaalf jaar later is het er nog niet van gekomen omdat Bagdad talmde. Ze talmden liever dan dat ze de sociologische waarheid, de Koerdische realiteit, onder ogen wilden zien. Van dit non-beleid moest wel een keer een crisis en geweld ontstaan. Hoe je het draait of keert, de Midden-Oosterse autoritaire staten hebben het moeilijk met hun grote etnisch-culturele en religieuze diversiteit. De kleine 'ongevaarlijke' groepen wordt weleens iets gegund, ook maar halfslachtig, bij wijze van "natuurpark-minderhedenpolitiek", maar de echte realiteit die de artificiële grenzen en staten in hun fundamenten bedreigt, willen ze liefst met grote repressie in de kiem smoren.

Ik constateer dat de Koerdische strijders heel anders omspringen met de Arabische steden die ze bevrijden, vergeleken met hoe de Iraakse troepen zich vandaag in Kirkuk gedragen hebben. Dit heeft niks te maken met hoe Koerden zijn of hoe Arabieren zijn. De wereld via zo'n eng nationalistische bril bekijken, leidt tot niets. Integendeel, het is een deel van het probleem. De echte verklaring ligt elders. Het ligt bij de ideologie en de wereldvisies van de betrokken politieke actoren. Hetzelfde zie je ook met de Turkse staat. Ik kan je tientallen video's tonen waarin Turkse militairen gevangengenomen guerrilla's folteren, afschieten en van hoge rotsen naar beneden gooien. Omgekeerd kan je geen enkel video tonen, want dat bestaat niet. De guerrilla's gaan heel humaan om met hun gevangenen. Alle gevangengenomen soldaten zijn vroeg of laat gezond en wel vrijgelaten. Sommigen waren er zelfs zo van onder de indruk dat ze dat vertelden en hiermee de toorn van hun eigen regering over zich heen haalden en zelf in de gevangenis beland zijn wegens "terreur-propaganda". De voorbije jaren zijn in Syrië een aantal keren beschuldigingen geuit naar de Koerden toe, maar die zijn allemaal weerlegd en geklasseerd.

Het is moeilijk uit te leggen aan de gemiddelde westerling die, in een vreemd soort zelfvoldaanheid, alleen de waarheid ziet die het zelf ophangt over de wereld, maar humanistische gewapende groepen, ze bestaan!

Oprecht anti-nationalistische, universalistische strijdbewegingen bestaan. Maar het westers paternalisme kan, wilt, dat niet zien omdat in hun wereldbeeld alleen zij iets aan te leren hebben aan de wereld. Ze zien niet op welke ideologische gronden de Koerdische vrijheidsbeweging succesvol voortvaart, of vanwaar die massa-aanhang komt. De Koerdische vrijheidsbeweging heeft komaf gemaakt met sectarisme en eigenbelang.

De Koerden hebben ook misdaden begaan in hun geschiedenis, maar ze hebben dat niet weggemoffeld of goedgepraat. Er zijn conservatieve, nationalistische, islamistische Koerden die, als ze de kans krijgen, dezelfde fouten opnieuw en opnieuw willen begaan, maar gelukkig is er de grote dominantie van de Koerdische vrijheidsbeweging die dat belet. De Koerdische beweging heeft haar eigen praktijken van de jaren 80 en 90 doorgelicht en het foute benoemd en afgekeurd. Niet vanuit een moreel besef of heiligheid, maar vanuit de premisse dat macht corrumpeert en machtsstructuren parasiteren op gemeenschappen en leiden tot veel leed en onrecht. Dat machtsverhoudingen ongelijk zijn en leiden tot klasse tegenstellingen, uitbuiting, seksisme en racisme. Er bestaat geen 'goede macht', het heeft dan ook geen zin in de 21ste eeuw nieuwe en gepolijste statelijke structuren heruit te vinden en te doen alsof het deze keer wel zal werken. In 2017 'herdenken' we de verloren gegane Sovjet-revolutie. Er is een reden dat het verloren gegaan is...

In de naam van democratie kan men wel nadenken over grotere participatie, meer zelfbeschikking en evenwichtiger machtsdeling, en dit zijn zeker waardevolle dingen, maar dit is nog niet de egalitaire samenleving waar de klassieke machtsrelaties onbestaande zijn.

De Iraakse Koerden van de KDP en PUK hebben op dat vlak veel te leren van de Koerdische vrijheidsbeweging rond de PKK en de KCK. Ze hebben zelf bijgedragen aan deze escalatie van geweld en het uiteindelijk verlies van Kirkuk. Ze dachten dat ze Kirkuk konden 'hebben' door even op een aantal plaatsen kazernes op te trekken. Niemand die eraan dacht de gemeenschap te organiseren en de historische sociale krachten politiek tot uiting te laten komen en te verankeren. Een stad die zichzelf is en voor zichzelf kan spreken en handelen, inclusief zelfverdediging. Het resultaat is ernaar. De Pesmergeh zijn gevlucht en een meer brutale generaal heeft zich in diezelfde bedrieglijke kazernes geïnstalleerd. Het is de brutaliteit die speelt, en niet de kracht van de gemeenschap. Elke politieke kracht die zich op brutaliteit beroept, en niet op de kracht van de gemeenschap, zal vroeg of laat hetzelfde lot ondergaan, wanneer een nog brutalere generaal opstaat. Macht is brutaliteit.

Allemaal goed en wel, maar wat is dit nu allemaal waard in de huidige omstandigheden, internationale statensysteem en machtsrelaties? De internationalistische Koerden hebben in al hun naïviteit de Arabische stad Raqqa bevrijd en zijn daar met tranen in de ogen verwelkomd door de burgerbevolking, nota bene op dezelfde dag dat sectaire Koerden Kirkuk verloren hebben aan de sectaire Arabieren en Turkmenen. Het is duidelijk welke ideologie doet winnen en welke doet verliezen.

Ondanks deze inzichten ben ik vandaag een jaar ouder en een stukje minder idealistischer geworden.

Orhan Kilic,  Belgisch-Koerdische politiek activist 

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!