Verplicht kijken: Wajda op NPO2, 23 juni

Verplicht kijken: Wajda op NPO2, 23 juni

Wajda (spreek uit Wadjda) is een tienjarig meisje. Zij leeft afgesloten in een relatief comfortabel appartement met haar moeder. Op onregelmatige tijdstippen duikt haar vader op. Het leven van de moeder draait rond het blindelings inwilligen van zijn verlangens. Ze is een mooie vrouw, maar heeft een handicap: haar eerste bevalling is zo moeilijk verlopen dat de dokter haar verboden heeft om nog kinderen te krijgen. De vader heeft dus een dochter, maar geen zoon. Dat  vervreemdt hem van zijn gezin.

Wajda zelf gaat naar de Koranschool. Het grootste deel van het curriculum komt erop neer dat de kinderen op een zangerige toon geheel de Koran vanbuiten leren. De leraressen zijn streng en Wajda  voelt zich opstandig worden. Om haar heen gebeuren stiekeme dingen, afspraakjes tussen puberende jongens en meisjes die haar als koerier gebruiken. Haar even oude buurjongen krijgt een fiets. Zij wil er ook mee rijden, en dat mag ze van hem, in de beslotenheid van een dakterras.

Fietsen is niets voor meisjes

Vanaf nu wil zij ook een fiets. Zij gaat zich vergapen aan een prachtexemplaar in een winkel in de buurt, maar wordt verwittigd: fietsen is niets voor meisjes, zij kunnen hun maagdenvlies erdoor verliezen en dan vinden ze nooit meer een man. Het doet denken aan de vroegere slagzin van de kwezeltjes: ‘Dansen is onze regel niet’. Dan komt het nieuws dat er op school een Koranwedstrijd wordt georganiseerd: wie het best de verzen uit het hoofd kan reciteren, zal een aanzienlijke geldsom winnen. Wajda besluit ervoor te gaan, zij wil dat geld om zich die fiets te kopen.

Dat is zo ongeveer de basis van de intrige die de film ontwikkelt. Of zij haar fiets krijgt, moet je zelf achterhalen. Belangrijk is de realistische schets van het leven van de gewone Saudi, gevangen in voorschriften die in onze ogen absurd overkomen. En waar hij bepaald niet gelukkig van wordt, ook al beschikt iedereen (behalve de Aziatische gastarbeiders die in deze film niet ter sprake komen) over het basiscomfort dat wij met een moderne samenleving associëren.

Als tijdsdocument is dit uniek, en het is des te verwonderlijker omdat de regisseur een vrouw is, Haifā al-Mansūr. Waarschijnlijk is de louter observerende, nergens moraliserende of oordelende verfilming de reden waarom zij de kans kreeg om dit in beeld te brengen. Kijken dus, en als dat niet lukt, bijtijds opnemen. Je zult er geen spijt van krijgen.

Eddy Daniels

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een  bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!