Treuzelen als het brandt

Treuzelen als het brandt

Hier word ik dus misselijk en kwaad van. De milieuvervuiling door plastiek flessen, zakjes en blikjes veroorzaakt wereldwijd gigantische schade. Statiegeld is één van de zinvolle maatregelen. Maar onze Minister van Leefmilieu, Joke Schauvliege (CD&V) wil eerst wachten op de resultaten van een testproject. Wat een achterlijke houding. Hebben onze buurlanden dan niet voldoende aangetoond dat het helpt tegen zwerfvuil? Die mentaliteit zit duidelijk zwaar fout. Dat moet veranderen!

Recycling Netwerk, een coalitie van milieuorganisaties, pleit voor statiegeld op PET-flessen en blikjes. Het stelt voor om eenvoudigweg het Duitse systeem over te nemen. Daar krijgen klanten 0,25 euro statiegeld terug als ze de flessen terugbrengen naar de winkel. En dat werkt. Rob Buurman van Recycling Netwerk legde op VRT Nieuws nog eens de nadruk op enkele feiten: '98 procent van de flessen en blikjes terug worden gebracht naar de winkel en dus ook worden gerecycleerd', en 'Daarnaast zien we dat hier 40 procent van het zwerfvuil bestaat uit drankverpakkingen. Als we daar statiegeld op zouden invoeren, zouden we het zwerfvuil meteen een stuk verminderen.'.

Foto: afval in Hanauma Bay, Hawaii, copyright: The Japan Times

De situatie is echter nog veel erger. Elk jaar komen er, alleen al in dit land, 1,2 miljard PET-flessen op de markt. Maar nauwelijks de helft van die PET-flessen wordt gerecycleerd. Hetzelfde geldt plastiek zakjes en andere soortgelijke afval. En dat gebeurt niet alleen door de 6,5 miljoen Vlamingen, maar door honderden miljoenen mensen wereldwijd, rijken én ook minder rijken. Daardoor komen er jaarlijks miljoenen tonnen plastic in zee terecht. Daar breekt het af tot kleinere stukjes, de zogenaamde microplastics. Vogels, vissen en andere zeedieren slikken die plastic deeltjes in. De laatste fase in deze mega-vervuiling raakt de laatste jaren meer en meer bekend: snel oplopende sterfte onder de vissen en de andere marine fauna.

Straks drijft er meer ton plastiek in onze oceanen dan er vissen en walvissen en andere dieren rond zwemmen.

Maar onze Vlaamse minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) meent blijkbaar dat het allemaal nog lang zo erg niet is. Ze wil de resultaten van de testprojecten afwachten. Ze zegt wel dat ze vóór de invoering van statiegeld op PET-flessen en blikjes is, maar ze wil nog niet daadwerkelijk optreden. Nochtans bestaat statiegeld op metalen blikjes en PET-flessen in Duitsland al decennia. Het bestaat ondertussen ook in landen als Noorwegen, Oostenrijk en Australië. Waarom dan nog warm water willen uitvinden?

Of statiegeld de beste oplossing is, daarover spreek ik me niet uit.

Het opzetten van een veralgemeend systeem van statiegeld kost ook wat geld. Het levert wel een superieure recyclagecyclus op, maar dat heeft zijn kost. En vele andere soorten plastikafval blijven dan nog buiten schot. Daarenboven kan elke maatregel – hoe goed bedoeld ook – contraproductief zijn omdat ze net ongewenste, omgekeerd effect kan hebben op de mentaliteit. Rob Lemeire beschreef dat al in ‘Afval sorteren stimuleert zwerfvuil’.

Alternatieven dan maar? Gratis plastiekzakjes verbieden? Lijkt zeker zinvol. Anderzijds hoor ik van meer onderlegde vrienden dat andere soorten plastiek (zoals polyethyleen) wel zuiver brandbaar zijn. Die kunnen dan veilig en zonder noemenswaardige gezondheidsrisico's verbrand worden. Verbranding van afval heeft wle een slechte reputatie, maar de laatste decennia werd grote vooruitgang geboekt in de veilige verbranding.

Verder lijken ook andere maatregelen aangewezen. In Canada en de VS kent men al decennia véél hogere boetes op alle vormen van sluikstorten. Dat kost daar al snel 1000 $ en meer. En het resultaat is er in elk geval wel naar: alle openbare ruimtes waar dat geldt liggen er veel properder bij. En het kan nog banaler: zorg voor veel regelmatigere lediging van de openbare vuilnisbakken in parken en openbare gebouwen. Nu zie ik dikwijls propvolle bakken met een hele berg afval er rond. Kan dan nu echt niet beter?

Cruciaal is een diepgaande verandering in de mentaliteit van consumenten én, zeker even veel, de politici.

Dat lukt enkel wanneer men maatregelen neemt die goed voelbaar zijn, die de gemaakte kosten effectief dekken én zware sancties voor de vervuilers. De vervuiler betaalt? Waarom dan geen boete op sluikstorten van 1000 € ? Al wie de hoogte van dat bedrag wat te straf vindt, geef ik graag een commentaar uit Canada mee: 'Wij (de Canadezen en de Amerikanen) weten verdomd goed dat het peperduur is, en de toeristen dan? Ach die zijn rijk genoeg.'.

Beste Joke Schauvliege, ik gruwel van uw eindeloze getreuzel, uw geneuzel en uw onnozele, minuscule maatregelen die geen enkel duurzaam effect hebben, die wel geld kosten, en die de huidige milieuvervuiling ongemoeid laten. Zo komen we er nooit.

Andrea Cuypers, ecologiste en humaniste met interesse in sociale thema's

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!