Staat Parijs haaks op confederalisme?

Staat Parijs haaks op confederalisme?

‘Parijse bom onder N-VA-model’, schrijft Bart Sturtewagen in De Standaard (27/11). Zijn conclusie: ‘Onze buurlanden geloven niet meer dat de verwaseming van België onschadelijk is.’

Met als subtitel ‘BOEIENDE TIJDEN - IN PARIJS HEEFT HET CONFEDERALISME EEN KLAP GEKREGEN’ maakt Bart Sturtewagen zijn boodschap meteen heel duidelijk. Bart De Wever kan maar best zijn confederale dromen opbergen. Wanneer een hoofdredacteur zoiets schrijft mag men veronderstellen dat hij daar goede argumenten voor heeft. Tijd voor een inhoudelijke commentaar.

Een opiniërend hoofdredacteur

Er is iets contradictorisch aan het gebruik van de titel ‘opiniërend hoofdredacteur’. Van een hoofdredacteur (van een ‘kwaliteitskrant’) mogen we verwachten dat hij de journalistieke deontologie ter harte neemt en zorgt voor deugdelijke informatie, onderbouwd en zonder voorrang te geven aan de eigen mening. Een opinie daarentegen is niets anders dan de expressie van de eigen mening. Dat een hoofdredacteur die geacht wordt de kwaliteit te bewaken tegelijk zijn eigen mening kond doet, is eigenlijk not done. Wanneer hij dan toch zijn titel van ‘hoofdredacteur’ gebruikt, dan legt hij de reputatie van zijn krant in de weegschaal.  

Geloof als argument

In de inleiding staat te lezen: Onze buurlanden geloven niet meer dat de verwaseming van België onschadelijk is. De law-and-orderpartij N-VA krijgt het daardoor moeilijker om haar staatsmodel te verkopen’ zegt Bart Sturtewagen.’

De vraag die ik mij dan stel: wie zijn die gelovigen die niet meer geloven in de onschadelijkheid van de ‘verwaseming’ – hiermee verwijzend naar een oude expliciete uitspraak van N-VA voorzitter De Wever? Zijn er onderzoeken gedaan die dat bewijzen of kletst Sturtewagen uit zijn nek? Misschien bedoelde hij met ‘onze buurlanden’ alleen maar de journalisten die uitpakten met populistische titels die België een ‘failed state’ noemen. Mochten deze uitspraken van weldenkende Vlamingen komen, dan zou hun conclusie net het tegenovergestelde zijn van wat Sturtewagen hier wil bewijzen. Voor hem hebben de aanslagen in Parijs bewezen dat een confederale versnippering van de centrale macht fout is. Er moet integendeel méér centrale macht komen.

Confederalisme staat geen sterk centraal gezag in de weg

Sturtewagen: ‘De Vlaamse politieke wereld weet zich gesteund door elke afstandelijke waarnemer in het buitenland als het gaat over de hopeloze versnippering van de macht in Brussel, de hoofdstad van Europa. Maar het argument tegen negentien gemeenten en tegen zes politiezones voor 1,1 miljoen Brusselaars kan en zal ook gebruikt worden tegen zes parallelle regeringen voor 11 miljoen Belgen. Als het ene gevaarlijk inefficiënt is, dan ook het andere, zal het argument zijn. Wie brengt daar nog iets overtuigends tegenin?’

De gehaaste oppervlakkige lezer zal heel waarschijnlijk niet zien waarom het laatste deel van Sturtewagens redenering fout is.

Goed begrepen confederalisme betekent dat we enkel datgene (vrijwillig) samen doen waarover we ‘eenzelfde visie hebben en waarbij de grootteschaal een invloed heeft op de efficiëntie’.

Wat fout loopt in België is dat in veel ‘staatszaken’ er geen gemeenschappelijke visie bestaat. Of denkt Sturtewagen dat de splitsing van de unitaire politieke partijen geen reden had? De versnippering van de macht werd juist georganiseerd door de Belgischgezinde partijen. Ze deden dat op een catastrofale manier, waarbij er geen enkel beleidsdomein netjes verdeeld werd tussen de centrale macht en de gewesten en gemeenschappen.

Tegenover het communautaire geknoei van de laatste drie decennia zou echt confederalisme een ware verademing zijn én een versterking betekenen voor elk beleidsniveau, ook het centrale gezag. Alleen zou dat centrale gezag zich met veel minder beleidsdomeinen bezig houden en zouden de deelstaten zelf moeten leren hun eigen potje koken. Precies door het confederalisme zou men eindelijk de versnippering binnen de beleidsdomeinen kunnen doorbreken. Dan zouden de beveiliging tegen externe bedreigingen én terrorismebestrijding perfect kunnen georganiseerd worden op één enkel niveau: het centrale niveau.

Maar de patstelling waarin België verkeert heeft niet alleen te maken met een gebrek aan duidelijkheid bij de splitsing van de bevoegdheden. De dieperliggende reden is dat over veel concrete dossiers er gewoon geen gemeenschappelijke visie bestaat. Dat maakt een efficiënte samenwerking quasi onmogelijk. De Belgische compromissen hebben vooral gezorgd voor een verwatering van de macht binnen elk domein en een groot gebrek aan efficiëntie, die door de bevolking moet betaald worden.

Nochtans zou een gemeenschappelijke visie in enkele domeinen wel mogelijk zijn mocht daar niet de ultieme hinderpaal zijn: Wallonië heeft gewoon niet de financiële middelen om voldoende bij te dragen voor een goed georganiseerd centraal gezag. En de Vlamingen zijn het beu om meer dan hun ‘fair share’ te moeten betalen en als puntje bij paaltje komt dan nog in het buitenland onder de noemer België onterechte kritiek over zich heen te krijgen.

Vilvoorde mag dan op één centimeter van Brussel liggen zoals Sturtewagen opmerkt, tussen de aanpak van de extremisten door een Vlaamse socialist in Vilvoorde en een Brusselse socialist in BHG gaapt een kloof die nog dieper is dan de Grand Canyon. Eén centimeter maar een totaal andere visie, dat zou ook Sturtewagen niet mogen ontgaan zijn.

Hij is blijkbaar ook vergeten dat de huidige structuur van Brussel een exponent is van het belgicisme. Vlaamsgezinde partijen waren altijd al tegen dit onleefbaar wangedrocht, maar de Belgisch gezinde partijen slikten ‘om de lieve vrede’  hun kritiek in. Het verkeerd functioneren van Brussel als een argument tegen confederalisme/separatisme zien, is gewoon een verdraaiing van de feiten.

Maar misschien heeft Sturtewagen wel een punt en volstaat ook confederalisme niet om van België een efficiënte staat te maken.

Een heel ander geluid in De Tijd en Knack online

In De Tijd (27/11) pleit de Nederlandse minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem voor een harde kern van vijf EU-landen die onderling hun grenzen openhouden maar hun buitengrenzen weer bewaken. … 'Er zijn een paar landen die in de asielcrisis de zwaarste lasten dragen, omdat bij hen de meeste vluchtelingen opvang krijgen. Het gaat om Zweden, Duitsland, Oostenrijk, België en Nederland. We zitten in dezelfde situatie en proberen zo nauw mogelijk samen te werken.' Het is een drastisch plan, en de sociaaldemocraat Dijsselbloem legt uit waarom het volgens hem nodig is: 'We moeten wel. Zo niet krijgen we een 'race to the bottom', waarbij ieder land zijn buurland probeert te overtroeven in het ontmoedigen of afstoten van asielzoekers. En dus aan de asielzoekers zou zeggen: ga maar hiernaast, daar is de huisvesting beter.'

Knack online, Ewald Pironet gaat verder op deze uitspraak en schrijft het volgende: ‘Wat is de context? Al lang woedt er in Europa een discussie: is een Europese Unie met 28 landen en een eurogroep van 19 landen houdbaar? Lopen de ontwikkeling op sociaal-economisch-financieel vlak niet te wijd uit elkaar om één beleid te voeren?

Daarom is er bijvoorbeeld al ooit geopperd om de euro op te splitsen in een zeuro en een neuro: in het economisch zwakkere Zuid-Europa zou de zeuro worden ingevoerd, die zich op de wisselmarkten onafhankelijk zou gedragen van de neuro, de munt van de economisch sterkere Noord-Europese landen. Vraag is dan natuurlijk: welke landen krijgen de neuro als munt en welke de zeuro? Waar loopt de grens tussen de zeuro-zone en de neuro-zone?

Misschien loopt die wel dwars door ons land: Wallonië zou misschien meer gebaat zijn bij de zeuro, Vlaanderen bij de neuro.’

Hiermee zegt Pironet onmiskenbaar waarom België het aan zichzelf verplicht is om  een confederatie te worden.

Pierre Therie,

Lid kernredactie

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur.

We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Stuur ons gerust een e-mail met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Kijk dan misschien eens hoe u ons kan steunen,  financieelredactioneel of organisatorisch