Rechter wou een 'signaal' geven

Rechter wou een 'signaal' geven

Had die éne rechter een boontje voor 'postbusoplichters'. Of ligt het probleem ruimer? Bij de negatie van de belangen van de slachtoffers bijvoorbeeld? De aanwijzingen daarvan zijn sterk. Daarom ook enkele voorstellen.

Bepaalde rechters weten echt niet van ophouden. Nu oordeelt er een dat enkele goed georganiseerde ‘postbusoplichters’ hun buit van 1,4 miljoen mogen houden. Alle elf Congolese beschuldigden gaan vrijuit ondanks harde bewijzen. Ze maakten naar verluidt zo'n 1,4 miljoen euro buit. Maar, het onderzoek werd zogenaamd onvoldoende goed gevoerd: “De onderzoeksrechter heeft eigenlijk niets onderzocht” (HLN). Knap he, 1,4 miljoen schade kunnen aantonen, maar de rechter vindt dat onvoldoende bewezen.

Politie en onderzoeksrechters investeerden nochtans uitgebreid in het voorafgaande onderzoek. En daarna vielen ze in juni 2011 met meer dan honderd speurders binnen bij de daders. Het volledige dossier zou nu naar verluidt eenenvijftig kartonnen dozen tellen. Het Openbaar Ministerie vroeg drie jaar effectieve cel.

De techniek is een klassieker: men vist echte facturen uit de brievenbussen van willekeurige burgers en voegt daar een vals bankrekeningnummer aan toe, met een sticker of een overdruk op de factuur. Argeloze betalers schrijven daarna dan de kosten over voor een aankoop die ze effectief deden, of voor reële leveringen van elektriciteit, gas, water of wat dan ook. Soms gebruiken zulke misdadigers hun eigen rekeningen, maar dikwijls die van stromannen

De speurders vonden daarvan bij de huiszoekingen in en rond Brussel ook de bewijzen. Ze vonden enkele tientallen facturen die ze uit postbussen hadden gestolen en waarop ze een rode sticker met een nieuw rekeningnummer plakten - hún eigen rekeningnummer. Vervolgens staken ze de vervalste facturen opnieuw in de brievenbus. De speurders vonden aanwijzingen dat de verdachten zo meer dan 5 miljoen euro probeerden te stelen. Maar ze konden slechts stortingen voor 1,4 miljoen euro terugvinden en bewijzen.

Maar dat liep op een sisser uit. De rechter stelt dat de vervolging van alle verdachten “onontvankelijk” is. In mensentaal: geen straf, want 'ondermaats' onderzoek. Het Nieuwsblad citeert de bedoelde rechter: “De onderzoeksrechter ging er blijkbaar van uit dat ze, omdat ze enkele feiten hadden gepleegd, ook alle andere gelijkaardige misdrijven in de regio hadden gepleegd. Het dossier bevat heel concrete bewijzen van schuld door telefoontap en huiszoekingen. Het is erg vast te stellen dat de verdachten hierover niet werden ondervraagd. Dat is een onherstelbare inbreuk op de rechten van verdediging.”.

De rechter lijkt hier terecht het voordeel van de twijfel te geven voor een groot deel van de beschuldiging. Maar tegelijk laat hij na te straffen voor die feiten die wel bewezen zijn (of lijken te zijn). En erger, voor de slachtoffers is dit een flagrante rechtsweigering: de bevoegde rechter weigert de legitieme belangen van gedupeerde burgers te verdedigen. De rechter had bijvoorbeeld een bewarend beslag kunnen leggen op de volledige in beslag genomen vermoedelijke buit, tot nader onderzoek één en ander kon uitklaren. Maar blijkbaar wou de rechter liever een soort 'politiek signaal' geven over grote tekorten in het werk van de bevoegde onderzoeksrechter.

Wat kunnen we hieruit leren?

Dat is eenvoudig: de belangen van de aangeklaagden krijgen snoeihard voorrang op die van de slachtoffers, zelfs wanneer bewezen is dat zij slachtoffer zijn én hoeveel hun schade effectief bedraagt. Deze éne uitspraak is lang geen uitzondering. Integendeel. We krijgen daar met de regelmaat van de klok voorbeelden van voorgeschoteld. En ook de directe en indirecte kosten voor de gemeenschap, dat lijkt voor bepaalde rechters volstrekt onbelangrijk.

Doorgaans ben ik een harde tegenstander van bijkomende wetten. Maar hier ontbreekt dus wel één specifieke, eenvoudige wet in onze rechtsstaat. Blijkbaar is er géén wet voorzien tegen rechters die menen via rechterlijke vonnissen een 'politiek signaal' te mogen geven.

Daarom enkele voorstellen:

  1. Rechters moeten altijd manifeste voorrang geven aan de belangen van de manifeste slachtoffers boven die van misdadigers.

  2. Rechters moeten voorts eveneens rekening houden met de legitieme belangen van de gemeenschap. Verspilling van gemeenschapsgelden is op zich een misdrijf. Dat moet vanaf nu daarom ook gelden voor de rechters en voor de onderzoeksrechters.

  3. Bij beoordeling van vormfouten moet steeds rekening gehouden worden met de kosten en de schade aan de manifeste, gekende slachtoffers en aan de gemeenschap.

  4. Rechters die deze drie voorgaande regels niet respecteren, maken zich schuldig aan de al genoemde verspillingen, en aan een vorm van rechtsweigering. Ze horen evenredig gesanctioneerd, en bij herhaling streng gestraft te worden.

Luc Ryckaerts, adviseur in een internationale organisatie, Brusselse Vlaming

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!