Othman El Hammouchi tussen tafel en stoel

Othman El Hammouchi tussen tafel en stoel

Joël De Ceulaer is gauw tevreden, zo suggereert zijn interview in De Morgen met Othman El Hammouchi. Deze begaafde jonge moslim heeft durf en talent zat en zoekt zich een weg. Maar hij heeft het soms nog wel moeilijk met de seculiere, democratische samenleving. Maar waarom beschermt De Ceulaer hem niet tegen zichzelf?

Joël De Ceulaer ziet wel wat in deze jonge eerstejaarsstudent wiskunde. Hij presenteert hem als ‘de jongste filosoof van Vlaanderen’, ‘fan van John Rawls en Aristoteles, vriend van Etienne Vermeersch’ en iemand die zichzelf positioneert als ‘conservatief op de wijze van Edmund Burke’, ‘net zoals Bart De Wever’, kortom, iets gewoon conservatief rechts. Nu, het is zeker een slimme jongen maar zijn portret in De Morgen heeft wel iets dubbel, mede doordat deze jongeman hier en daar toch wel steken laat vallen.

Foto: Othman El Hammouchi, copyright Randkrant

Aan zijn belezenheid ligt het niet. Zoveel is duidelijk. Hij kent niet alleen de typische leef- en denkwereld van veel moslims, maar ook veel Westerse filosofie. Hij is zich ook bewust van bepaalde verschillen tussen beide. Maar een harmonieus huwelijk tussen beide heeft hij nog niet gevonden.

Zo is hij enigszins contradictorisch met zijn bewering dat hij hier cultureel “volkomen geïntegreerd” zou zijn maar er tegelijk bezwaar tegen maakt als Bart De Wever stelt dat vrouwen zich hier niet moeten bedekken omwille van hun veiligheid, maar dat mannen zich moeten beheersen. Nochtans is het respect voor de gelijke rechten en vrijheden van vrouwen en mannen één van de basisprincipes van onze democratische samenleving, én van onze formele rechtsorde. Daarom geldt hier ook de dwingende plicht om agressie tegen vrouwen, of hun onderschikking, te mijden.

Verder neemt hij al eens een loopje met de waarheid. Zo stelt hij dat het onder het Ottomaanse rijk onmogelijk was geweest dat er 6 miljoen Joden zouden vermoord worden (zoals onder het nazisme). Zou hij nu echt nog nooit gehoord hebben van de genocide op de Armeniërs? Dat gebeurde weliswaar in de nadagen van het Ottomaanse rijk, onder kalief Mehmet V. Die had slechts beperkte bevoegdheden. De echte macht lag bij de Jong Turken. Maar de bestuurscultuur was nog in hoge mate doordesemd van de Ottomaanse regels en gebruiken, ondanks alle moderniseringspogingen.

En vooral, ook voordien waren er onder de Ottomaanse kaliefen al pogroms op christenen en Joden. Denk aan de pogroms op Joden in Safed en Hebron (1517), in Bagdad (1828) en in Marakech (1864), of aan de moord op zo’n 25.000 Maronitische christenen in en rond Damascus. Daarbij werden 326 dorpen, 560 kerken, 28 colleges, 42 kloosters vernietigd. Ook Druzen werden soms stevig aangepakt door de Ottomanen. Dat was telkens minder grootschalig dan de Holocaust, maar de 800.000 à 1.500.000 Armeniërs die het Ottomaanse bewind niet overleefden in 1915, dat is daar wel vergelijkbaar mee. Vergeten we niet dat in dezelfde periode ook duizenden Grieken en Assyriërs doelbewust verdreven en op grote schaal vermoord werden. El Hammouchi’s bewering is dus ongegrond en minstens hachelijk.

Zijn geschiedkundige kennis schiet ook elders tekort: “Maar de gelijkheid van man en vrouw heeft niets met de verlichting te maken. Dat is de erfenis van mei ’68.”. Maar, als die gelijkheid ‘een erfenis’ zou zijn van mei ‘68, waarom kregen vrouwen dan al zoveel vroeger juridisch en politieke gelijke rechten? Ze kregen stemrecht vanaf 1893 in Nieuw-Zeeland, 1903 in Australië, 1913 in Groot-Brittannië, 1918 (actief) en 1919 (passief) in Nederland, 1934 in Turkije, maar wel op initiatief van de atheïst Atatürk, en pas vanaf 1948 in België. Dat het nog langer duurde voor ze op alle vlakken gelijkberechtiging verwierven, dat is zo. En het is nog zeker niet perfect. Mei ‘68 was daarin een bekende stap vooruit, maar lang niet de eerste. Beweren dat die gelijkheid wel een erfenis van 1968 is en niet van de Verlichting, …. .

Nu, zo’n fout lijkt, zeker als we ze vergelijken bij wat er al eens in de Wetstratese of Reyerse varianten van het Nederlands uitgekraamd wordt, eerder een schoonheidsfout en niet meer dan dat. Hij heeft ontegensprekelijk merkelijk meer bagage dan menig politiek mandataris.

Straffer is zijn visie over de universele mensenrechten: “Die mensenrechten zijn niet universeel, maar westers”, en aansluitend: “Het punt is dat ze geen objectieve fundering hebben”. Met dat eerste miskent hij de hele opzet van die universele verklaring van de mensenrechten (UVRM). Die was helemaal niet bedoeld als een wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid, maar wel als een plechtige verklaring van al de ondertekenende landen – van alle mogelijke culturen en uit alle werelddelen, inbegrepen alle islamistische landen, op twee na. Het is de gedeelde wens om de mensenrechten als universeel te erkennen, als een set waarden die zij delen.

De stelling dat die mensenrechten niet universeel, maar westers zijn, die is wel kenmerkend voor het islamisme. Die stroming (of groep stromingen) in de islam wijzen net de fundamenten van de democratische samenleving af.

Joël De Ceulaer wijst hem echter niet op zijn nogal flagrante afwijzing van de mensenrechten. Een onterechte kritiek op de democratische normen vanwege een jonge student dus, maar voor De Ceulaer hoeft men kritiek niet hard te maken als ze maar uit de goede hoek komt.

Aansluitend stelt El Hammouchi “mensenrechten zijn strikt individualistisch”. Maar ook dat is een feitelijke fout. Verschillende mensenrechten hebben immers alleen maar zin op sociaal, maatschappelijk vlak. Ga u maar eens ‘op uw eentje verenigen’ - u weet wel, de vrijheid van vereniging. Bepaalde vrijheden zijn net volstrekt zinloos als men ze op individueel vlak beschouwt. Wie dan beweert dat mensenrechten ‘strikt individualistisch’ zijn, hoeveel heeft die er werkelijk van begrepen? Of ligt het eerder bij een verborgen afwijzing van die mensenrechten? Of bij een grote ambivalentie daartegen?

Zit deze zoekende moslim niet gewrongen met een schizofrene spreidstand tussen enerzijds een islamitische cultuur en vooral het islamisme, en anderzijds de democratische samenleving? Het lijkt er sterk op. Hij botst op de tegenstrijdigheid en de relatieve onverzoenbaarheid tussen de fundamentele normen van die twee.

Weinig cultureel geïntegreerd lijkt me ook het rond de pot draaien, zoals over de gelijke rechten van man en vrouw. Hij negeert de vraag om die gelijkheid expliciet bij te treden door een handige afleiding: “Wat betekent gelijkheid? Dat ze hetzelfde zijn? Dat zijn ze uiteraard niet.”. Het is een gekende, ergerlijke truc van de islamisten: wanneer het debat gaat over de maatschappelijke orde, beginnen ze over de menselijke biologie, en weigeren ze de gedeelde consensus over die maatschappelijk orde te erkennen, laat staan bij te treden.

Joël De Ceulaer deed dan een tweede poging om bijval voor de gelijke rechten te horen, door zijn vraag te verduidelijken: “Dat ze dezelfde rechten hebben en niet tegen hun zin in traditionele rolpatronen moeten worden geduwd.”. Maar tevergeefs, El Hammouchi bleef weigeren om die gelijkheid te erkennen: “Wat betekent dat: tegen je zin in een rolpatroon worden geduwd?”. En daarna werd het tragisch, met een derde poging. JDC: “Is gelijkheid niet goed?”, wat El Hammouchi afblokte: “Nee, waarom zou dat het geval zijn.” Benieuwd hoe El Hammouchi dat in de toekomst zal bekijken.

Waar staat El Hammouchi dan werkelijk voor? Is hij een halve crypto-islamist, een moslim die zich wel graag als modern en geïntegreerd voorstelt, die ook in enkele opzichten afstand neemt van de premoderne islamitische gebruiken, normen en culturen, maar die diep in zijn hart een aantal basisprincipes van de moderne samenleving afwijst en voorrang geeft aan bepaalde normen uit de klassieke, islamitische denkwereld, en uit het islamisme? Of is het een jonge moslim die op existentieel vlak nog fel aan ‘t zoeken is en soms twijfelt? Ik neig naar deze laatste optie. Maar er valt nog wel te studeren. Wat natuurlijk niet zo ongewoon is voor een eerstejaars.

Als we al kritiek mogen geven, dan is die wel terecht voor Joël De Ceulaer en De Morgen. De eerste omdat hij elke keer dat Hammouchi een steek laat vallen, die laat passeren, en de tweede omdat dat medium geen ernstige kwaliteitsnormen hanteert. El Hammouchi's betoog toont een diepe ambivalentie. Maar die is relatief normaal voor een intelligente jonge man die zijn weg zoekt tussen twee culturen, en daar mag je hem niet op vastpinnen. Het lijkt me daarentegen wel een uitgesproken fout dat De Ceulaer hem daar wel op vastpint. Hij duwt hem in de rol van het islamitische orakel en op een weinig wijze weg die deze jongeman met meer eerlijke feedback waarschijnlijk helemaal niet zou volgen.

En De Morgen dan? Uiteraard is de journalist de eerste verantwoordelijke voor zijn eigen stukken, maar ontslaat dat DM van elke verantwoordelijkheid? Is dat dan niet alsof een grootwarenhuis niets verweten zou kunnen worden wanneer één rayonchef er moedwillig defecte goederen zou verpatsen en ze cash laten betalen, zogenaamd koopjes?

Update 3/11/2017: dit artikel is licht aangepast omdat er enkele lezers meenden dat de kinderhand niet op Joel De Ceulaer sloeg, maar op Öthman El Hammouchi.

Rudi Dierick, ingenieur, zakelijk adviseur en hoofdredacteur De Bron

Lees misschien ook het artikel 'Wie iets beweert moet bronnen citeren', van Eddy Daniels over deze jongeman, met meer aandacht voor de doctrine van de islam.

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!