IS op de terugweg, islamisme nog niet

IS op de terugweg, islamisme nog niet

Daesh, of de Islamitische Staat zoals die zichzelf ook noemt, is in Syrië en Irak duidelijk op de terugweg. Maar dat wil nog niet zeggen dat het islamistische geweld overwonnen is. De IS vindt zichzelf weer uit, nu meer en meer als 'inspirator' van terroristen, zoals waarschijnlijk de laatste aanslag in Brussel. En elders blijven andere islamistische terroristen actief. In de Filipijnen weten ze er ondertussen ook wat van.

Militair gaat het met de IS bergaf

Twee kaarten gemaakt door IHS Markit Conflict Monitor, op basis van data door analisten verzameld via satellietfoto’s, geven een duidelijk beeld van de tanende invloed van de terreurorganisatie Islamitische Staat in Irak en Syrië. De bovenste kaart dateert van begin 2016, de onderste van begin juni 2017.

Het einde van de IS wordt al een tijd aangekondigd. De gevechten waren de voorbije weken ongemeen hevig in de regio van Deir al-Zour. Rond Mosoel wordt er ondertussen al véél maanden zwaar strijd geleverd, en recent raakte ook Raqqa onder vuur van de troepen van de Koerden en anderen.

De Islamitische Staat kende zijn hoogdagen na juni 2014. Toen werd de tweede grootste Iraakse stad Mosoel ingenomen. Mosoel was toen goed voor een kleine twee miljoen inwoners. Die waren overwegend Arabisch, soenni, maar in de omgeving woonden vooral Koerden, naast christelijke en andere minderheden zoals Armeniërs, Arameeërs, Assyriërs en Yezidi's. Het was ook de zetel van de geünieerde Syrische aartsbisschop en de geünieerde Chaldeeuwse aartsbisschop. Die minderheden moesten op de vlucht, of ze werden in slavernij gebracht, opgesloten en mishandeld. Anderen werden verdreven. Ondertussen werden oude historische sites verwoest – omdat ze 'heidense' symbolen bevatten. De IS noemt alles wat niet zuiver soennitisch is al gauw 'heidens'.

Kaart 1: 1 februari 2016 (door IS bezet gebied in het zwart) 

En militair ging het voor de jihadisten daarna bergaf. In Mosoel werden ze teruggedrongen tot in het historische centrum van de stad. Volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie is 96% van die stad ondertussen opnieuw in handen van het Iraakse leger. Ook Raqqa, ooit de hoofdstad van het kalifaat, wordt langs alle kanten bestookt door de coalitie onder leiding van de Amerikanen en vooral door de Koerden. In die mate dat mensenrechtenorganisaties zich zorgen beginnen te maken over de humanitaire gevolgen van de aanhoudende bombardementen voor de door de IS gegijzelde burgers. De leiding van IS verschanste zich ondertussen in Deir al-Zour, aan de Syrisch-Iraakse grens. Daar zal de eindstrijd waarschijnlijk uitgevochten worden, maar het aantal nog actieve IS-strijders is ondertussen fel uitgedund.

Kaart 2: 5 juni 2017 (door IS bezet gebied in het zwart)

De nauwkeurigheid van deze beide kaarten is wat ze is. De grote evoluties zijn duidelijk en ruim bevestigd door andere bronnen. De Koerden realiseerden de grootste terreinwinst op de IS, zowel in Syrië als in Irak. Zij stootten zelfs door tot de zuidelijke oever van de Eufraat. Het Iraakse leger rukte op langs de Tigris naar Moesol, langs de Eufraat en naar de Jordaanse grens. Het Syrische regimeleger van Assad boekte winst ten oosten van Damascus en Homs. En andere Syrische rebellen namen enkele eerder door de IS-gecontroleerde gebieden over, maar zonder veel strijd en geregeld met overlopen van gewapende groepen die eerder trouw aan de IS beloofden. Ze namen bijvoorbeeld ook de grensovergangen met Turkije over, nochtans cruciale aan- en afvoerroutes voor de IS.

Nieuwe terroristen blijven toekomen

Toch zal het einde van de Islamitische Staat allerminst het einde van hun terreur betekenen. De aanslagen van 2016 en 2017 in Europa vormen daarvoor een sterke aanwijzing. Zack Gold, een expert die verbonden is aan het Rafik Hariri Center for the Middle East, formuleert het sterk: “De [recente} aanslagen van de Islamitische Staat tonen aan dat de terreurgroep zich nog steeds in een expansiefase bevindt, ondanks de vele nederlagen die aan het front werden geleden. Op deze manier worden degenen die ideologisch dicht bij de groep aanleunen aangemoedigd om IS te vervoegen.” (vertaling express).

Dat is zeker een forse inschatting die niet door iedereen gedeeld wordt. Feit is wel dat de voorbije maanden Europese politiediensten lieten horen dat er nog steeds extremisten naar het Midden-Oosten trekken. Daar vervoegen ze dan de IS of andere terroristische organisaties.

Het aantal vertrekkende terroristen daalde weliswaar sterk, maar het islamisme in zijn gewelddadige vorm behoudt nog steeds een reële aantrekkingskracht. Zelfs nu lijkt die in Europa nog steeds groter dan éénder welke andere extremistische stroming.

Gewelddadig islamisme nog lang niet dood

De IS is in zijn eigen gebied dus zwaar op de terugweg. Maar hoe staat het met het gewelddadige islamisme elders?

Aansluitend op de aanhoudende aanslagen in Europa bleken de islamisten nog springlevend in andere landen. Enkele weken geleden nog voerden ze in Iran spectaculaire aanslagen uit. En op dit moment is het Filipijnse leger nog steeds niet in staat ze te verdrijven uit Marawi. Deze provinciehoofdstad met een 200.000 inwoners wordt al enkele weken bezet door Abu Sayyaf, de Filipijnse islamistische organisatie die trouw beloofde aan de IS.

Kaart 3: Marawi, het door islamisten bezette stadje op de Filipijnen

 

Opvallend, lokale moslims namen er christenen in bescherming tegen die bezettingsmacht.

Ook in Mali hebben Franse en Malinese troepen hun handen vol aan lokale islamisten. Die behoren tot verschillende groepen, zoals AQIM ('Al-Qaeda Organization in the Islamic Maghreb'), de MOJWA en Ansar Dine. AQIM was oorspronkelijk een Algerijnse groep. Die werkte eerder onder de naam GSPC (Groupe salafiste pour la prédication et le combat). Het is een bondgenoot van Al-Qaida. De 'MOJWA' of ' Movement for Oneness and Jihad in West Africa (MOJWA) ' is een afsplitsing van Aqim met een basis in Gao, een stad die ze veroverden op de Touareg rebellen van de MNLA. Deze laatsten streven naar de onafhankelijkheid van Azawad (Noord-Mali). Ansar Dine (Les défenseurs de l’islam) is een eveneens Al-Qaida gezinde groep die net zoals de andere de sharia met brutaal geweld probeert op te leggen, tégenin de voorkeuren van de meer gematigde moslims die in veel Malinese streken de meerderheid uitmaken.

Ook veel andere landen kampen met islamistische aanslagen. Volgens thereligionofpeace.com ('TROP') staat de teller voor 2017 wereldwijd al op 1009 aanslagen in 47 landen. Daarbij werden 7.306 personen gedood en 7.747 gewond. Een kwart van de landen in de wereld werd dus getroffen. Daaronder vinden we de gekende landen zoals Irak en Syrië, maar ook landen als Kameroen, Indië, Oeganda, Birma, Servië, Kenya, Australië en Zweden. In Nigeria blijkt niet alleen Boko Haram nog dodelijk (met honderden slachtoffers), maar ook een andere islamistische groep, de Fulani. Die is volgens TROP goed voor een kleine honderdtal doden, maar volgens The Independent nog veel meer.

Al wie gewelddadig islamisme alleen maar ziet als de IS/Daeh en Al Qaida, of alleen maar iets Arabisch, miskijkt zich dus op de realiteit. In werkelijkheid zijn er minstens tientallen gewelddadige islamiistische organisaties die terreur gebruiken. De slachtoffers zijn dikwijls (arme) zwarten, hindoes, ... én gematigde moslims. Hun enige gemeenschappelijke kenmerk is dat ze behoren tot groepen die zich niet willen onderwerpen aan de islamisten.

En altijd maar weer 'Allahu Akhbar'

Voor wie twijfelt aan de religieuze motivatie bij al deze aanslagen, deze blijkt dus nog steeds ijzersterk. Het 'Allahu Akhbar' is ondertussen een wereldwijd bekende strijdkreet. Die was gisteren nog in Brussel te horen – maar dat knipte de VRT wel weg uit de reportage. De brede officiële afkeuring door islamitische overheden van al dat geweld heeft, tot nog toe, dus geen enkel voelbaar effect op dat geweld.

Duizenden islamisten willen de sharia nog steeds over heel de wereld zien heersen én geweld is voor hen daarbij OK. Zo vermoordden twee islamisten in Duitsland op 1 juni een vader van twee. Reden: hij rookte tijdens de ramadan en weigerde te vasten. De maand ervoor werden 2 Amerikanen gedood omdat ze de islam zouden misprezen hebben. Op de Malediven werd een blogger doodgestoken omwille van zijn 'onislamitische' overtuiging. In islamitische landen zoals Pakistan gebeuren soortgelijke aanslagen geregeld. Doorgaans maakt dat echter weinig ophef in onze pers, als er al aandacht aan gegeven wordt.

We spreken dan nog niet over het intrafamiliale en eer-gerelateerde geweld dat dikwijls geheel of deels religieus gemotiveerd werd. Denk aan Osman Calli, één van de grootste seriemoordenaars uit de Belgische geschiedenis. Die beging vier moorden en twee moordpogingen. Opvallend, eerst gijzelde hij zijn ex, daarna voerde hij een lang gesprek met zijn imam en pas daarna ging hij aan 't moorden.

Islamisme is dus niet alleen maar een religieus-politieke factor, maar ook een culturele. Die combinatie dringt door tot het diepste van het denken en het bewustzijn van al wie onder de invloed ervan kwam.

Uiteraard spelen nog veel andere factoren een rol. Met De Bron schreven we daar al sinds 2014 over (o.m. hier, hier, hier, hier, hier en hier, en over enkele enkele maatregelen). We stellen nu echter vast dat de overheden van de meeste democratische landen die religieuze factor, en alles wat daarvan afhankelijk is of er nauw mee samenhangt, nog langs geen kanten ten gronde bestrijden. Enkel landen zoals Australië en Polen nemen daartoe wel ernstige maatregelen. Maar onthoud: ideologisch is het islamisme nog verre van verslagen.

Express en Rudi Dierick, ingenieur, zakelijk adviseur en hoofdredacteur De Bron

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!

En militair ging het voor de jihadisten daarna bergaf. In Mosoel werden ze teruggedrongen tot in het historische centrum van de stad. Volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie is 96% van die stad ondertussen opnieuw in handen van het Iraakse leger.

Ook Raqqa, ooit de hoofdstad van het kalifaat, wordt langs alle kanten bestookt door de coalitie onder leiding van de Amerikanen en vooral door de Koerden. In die mate dat mensenrechtenorganisaties zich zorgen beginnen te maken over de humanitaire gevolgen van de aanhoudende bombardementen voor de door de IS gegijzelde burgers.

De leiding van IS verschanste zich ondertussen in Deir al-Zour, aan de Syrisch-Iraakse grens. Daar zal de eindstrijd waarschijnlijk uitgevochten worden, maar het aantal nog actieve IS-strijders is ondertussen fel uitgedund.