Mystery calls roepen vragen op

Mystery calls roepen vragen op

Dat er discriminatie op de arbeidsmarkt bestaat en dat die moet bestreden worden, OK. Maar wat betekent het als we dat op een gemene, achterbakse manier onderzoeken die zelf nog eens discrimineert?

Zondag nog eens gekeken naar De Zeverende Dag (sic - ironie lijkt me het enige behoorlijke wapen tegen de stortvloed aan emo en verontwaardiging). Ik lijd af en toe aan deze vorm van masochisme. Maar wie wil weten, moet lijden en ik wil graag weten waar men zich tegenwoordig zoal over opwindt. Goed. Nu zijn mystery calls aan de orde die discriminatie moeten tegengaan bij sollicitaties. Veel nieuws heb ik niet geleerd, tenzij dat er qua begrijpend lezen nog werk is voor ons onderwijs. Als een regeringsakkoord stelt dat men ‘gerichte controles’ zal doen, lees alvast ik niet ‘anonieme gerichte controles’. Het zijn trouwens geen anonieme controles maar controles onder een pseudoniem, een valse identiteit. Maar goed, ook dat onderscheid moeten ze dan op school maar beter uitleggen.

Nu heb ik enkele vragen. Wie wil antwoorden, steekt z’n vinger op. En niet allemaal tegelijk. Wie vindt het een goed idee dat onze eigen overheid tegen ons gaat liegen? Zoals de eerste de beste bedrieger die u met een smoes belt om te testen of ge wel thuis zijt? Is een fake werknemer zoveel edeler dan de boef die zich als agent verkleedt? Vindt u het goed dat de door ons aangestelde overheid zich voordoet als iets anders dan wat ze is? Gewoon voor het goede doel, dan mag het?

Een variant op de voorgaande vraag, voor wie ze niet goed begrepen heeft. Wat vinden we ervan dat een overheid spionnen uitstuurt? Niet op zoek naar buitenlandse dreiging, naar terroristen of zware misdadigers, of om bijvoorbeeld andermans verkiezingen te beïnvloeden, maar op zoek naar binnenlandse ‘overtredingen’ van één van onze vele, vele wetten? De overheid loert op u vanuit een geheim hoekje en klaagt wat later dat de mensen haar niet meer vertrouwen?

Trouwens, onder een pseudoniem een misdrijf uitlokken, mag dat hier zomaar? Nee dus. Bij drugsbestrijding en andere misdaadbestrijding - problemen van eerste orde - mag de politie (overheid) dit hoegenaamd niet. Zelfs een agent die aan uw deur komt, moet zich - minstens op uw vraag - legitimeren. Ik trouwens ook als ik op het politiekantoor kom. De politie, de voornaamste bewaker van onze vrijheden, is in haar handelen aan handen en voeten gebonden door al te veel procedures om haar ‘klanten’ te beschermen, zelfs bij de bestrijding van zware misdaad (moet ik echt verwijzen naar de talloze procedureprocessen?). Maar in de sector van de werkgelegenheid gaan we ons eens gauw wat vrijheden veroorloven? Ik dacht dat in een vrije maatschappij de burgers vrij waren en niet de overheid. Maar ik kan me vergissen.

Daarmee heb ik ook een vraag over het misdrijf dat men wil opsporen. Over welk soort misdrijf hebben we het hier? Undercover agenten laten neuzen in de handel in drugs, wapens, mensen, in fraude (diefstal), terrorisme en bendevorming ... daar kan ik inkomen. Die misdadigers doén tenslotte iets. Is dat niet iets totaal anders dan het uitvogelen van iemands intenties? De misdaad bestaat hier in het feit dat mensen van hun keuzevrijheid willen genieten. Ik kies toch een werknemer die mij zint, zoals ik een bruid kies of een beroep. Of een winkel, een automerk, een vakantiebestemming. Ik moet ermee verder kunnen en willen. Sinds wanneer legt de overheid ons op te kiezen in de zin die haar zint? Gaat men straks, als de eigen economie slabakt, ook degenen opsporen die de economische politiek van de overheid niet ondersteunen door hun koopgedrag en bijvoorbeeld blijven kiezen voor buitenlandse producten? Of degenen die de gepromote integratie tegenwerken door te blijven kiezen voor importbruiden? Of de kiezers die niet stemmen voor de gewenste partijen voortaan maar uitsluiten van stemrecht? Hier wordt gekozen zoals de overheid kiest? Ja, jongens en meisjes, geef mij dan maar God. Die laat mij tenminste nog kiezen of ik zondig of niet. En hij vergeeft het mij als ik dat vraag.

Is het voorstel om dat in deze materie te doen trouwens geen discriminatie? Gaat men dit keuzemisdrijf enkel bij autochtone werkgevers opsporen of bijvoorbeeld ook bij de halalslager, bij de producent van koosjere kost en bij de Poolse onderaannemer? Bovendien, waarom enkel deze misdrijven zo opsporen en andere niet? Er wordt wel meer misdreven in dit land. Ik denk nu onwillekeurig aan ‘anonieme controles’ op de werkvloer die ik het beste ken, het onderwijs. Stel u voor: niet de directeur doet zijn inspectieronde maar een ‘mystery collega’ moet uitvissen of die leraar tegen wie een klacht over examenresultaten hangende is, zijn examens wel zelf ernstig verbeterd heeft; gooit hij de stapel niet gewoon van de trap en geeft hij punten in de volgorde waarin hij ze opraapt? Maar ook de ‘mystery leerling’ komt mij al voor de geest: een door de school ingezette bomma doet zich voor als medeleerling en test telefonisch of die klagende leerlingen hun les wel aan het leren zijn en tracht zo vast te stellen of hun klacht tegen hun rapportje geen valse beschuldiging betreft en misbruik van de jurisdictie (tergend en roekeloos geding)? Overdreven, he? Nochtans gaat het om een van de meest ergerniswekkende en energievretende problemen van het huidige onderwijs waar echt wel verandering in mag komen.

Serieus nu. Waarom worden andere sectoren uitgesloten van dit wondermiddel? Is die werknemer die beweert langdurig ziek te zijn, wel echt ziek en vangt hij niet onterecht steun van ons allen terwijl hij in het zwart zit te werken? Schrijft de arts langdurig ziekteverlof niet zomaar voor, voor een aardig prijsje of omdat hij gechanteerd wordt? Wordt er echt gewerkt in de intercommunales of duren die vergaderingen gewoon tot de aanwezigheidslijst de ronde heeft gedaan? Komt geld voor hulporganisaties wel terecht? Werken de NGO’s nu voor de mensensmokkelaars of niet? Ik zou in veel sectoren met ernstige problemen graag een vlieg op de muur zijn. Tenminste als ik regelrecht wantrouwen onder mijn medemensen wilde installeren en dat wil alvast ik niet.

Verder, zijn er lichtende voorbeelden uit het buitenland die aantonen dat mystery calls de burger tot een betere burger maken? Of bevallen wij hier weer van een heel eigen type democratie? Ik bedoel met die voorbeelden natuurlijk niet de DDR-praktijken of die van Hitlers Duitsland of Stalins USSR. Want dan is het misschien efficiënter de kinderen van werkgevers of verhuurders via de school te vragen - voor het vak burgerzin - hun ouders in het oog te houden en op tijd en stond eens aan te geven. Meteen een mogelijkheid om de toenemende agressie van onze kleuters om te zetten in nuttige energie.

Nee nee, serieus, er zijn landen die heel goed scoren op gebied van discriminatie. Portugal, Spanje, Griekenland, Roemenië bijvoorbeeld, die zetten de meeste werknemers aan het werk die buiten de EU geboren zijn. Wel, komt dat door mystery calls van de overheid? Of doen die landen het gewoon ‘goed’ omdat de werkloosheid er zoveel hoger is dan hier en omdat de scholingsgraad van werknemers er veel minder toe doet? Ik vermoed dat er ook hier sprake is van een ‘kloof’ als die in het onderwijs: die is namelijk des te kleiner naarmate de complete toestand eerder belabberd dan voorbeeldig is.

Is hier tenslotte geen gat in de markt voor iemand die het heft zelf in handen wil nemen en niet meer wenst te wachten op een ander bedrijf om aan een job te komen? Een firma oprichten, een soort detectivebureau. Niet in overheidsbeheer, want daar wil men ontvetten. Maar toch een hoop volk van de straat en bezig met zich nuttig te maken. De Romeinen besteedden tenslotte zelfs het innen van belastingen uit (aan de alom gehate ‘tollenaars’) en wij doen dat met de controle van parkeertoestanden. Dus waarom uw ogen en oren en speurneus niet uitbesteden, overheid? Bijkomend voordeel: ge zijt als overheid niet te vlug verantwoordelijk als het eens lelijk misloopt. Ge kunt het altijd op uw pachter steken, tenslotte een gewone zelfstandige zoals degenen die ge nu ook in de wind wilt zetten.

Meen ik dit ernstig? Ja en nee. Ge hoeft niet per se te antwoorden op de vragen. Beschouw het maar als retorische vragen. En mijn voorstellen zou ik niet te ernstig nemen. Tenzij om u af te vragen waar deze controlezucht begint en waar het eindigt. En vraag u meteen ook af of het wel terecht is slechts welbepaalde politici of politieke partijen ervan te verdenken dat ze big brother en uiteindelijk een dictatuur willen installeren. Zit het gevaar niet veeleer in de hoek waar men ook denkoefeningen opzet om het stemrecht te beperken (bijvoorbeeld voor ‘egoïstische senioren’ en ‘het kiesvee van populisten’)?

PS: Voor wie het erin wil lezen, ook al staat het nergens: dit is geen pleidooi voor discriminatie, wel voor de door de grondwet gegarandeerde vrijheid.

Michel Berger,

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!