Hoe gevaarlijk is het terrorisme?

Hoe gevaarlijk is het terrorisme?

Is islamisme gevaarlijk? Quasi niemand blijft nog onverschillig bij de terreur van de laatste dagen – met aanslagen en doden in Barcelona, Turku, Brussel en nog zovele andere plaatsen. Wij zien namelijk wel degelijk vaste kenmerken van de daders van die aanslagen én bij het gelijkaardige geweld in Nigeria, Pakistan, Indonesië, .... Die laten toe om het gevaar dat ervan uitgaat beter in te schatten.

Doorgaans vindt u hier relevante informatie, én analyse en opinie en een inschatting van wat er gebeurt. Maar hier willen we het anders benaderen en alleen enkele vragen en een paar cruciale kerngegevens meegeven. Vandaar ook het uitzonderlijke vraagteken in de titel.

Eén van de vragen die dat islamistische terrorisme oproept is hoe gevaarlijk het is. Moeten we het relativeren omdat er in het Europese verkeer veel meer doden vallen? Misschien even naar de volgende aanwijzingen kijken?

Democratische islam

Een eerste aanwijzing is misschien onverwacht, namelijk het voorzichtig groeien van een strekking van democratische moslims. Als er iets goeds gebeurt, moet dat ook gemeld worden. In het gedrag van miljoenen moslims zien we dat het beste: zij gaan op correcte wijze om met hun niet-islamitische buren, collega’s en voorbijgangers en ze erkennen zonder enige reserve de burgerlijke wetten. Individuele Korangeleerden, intellectuelen en imams werken ondertussen aan zo’n vreedzame doctrine – maar voorlopig nog vooral elk op zich, of in kleine groepjes. Doctrinair staan ze nog niet zo ver. Zo is er geen enkele gezaghebbende sociale doctrine van en voor moslims bekend die verzoenbaar is met mensenrechten en burgerlijke vrijheden.

Deze moslims zijn akkoord met de voorrang van het burgerlijk recht en de mensenrechten op alle religieuze normen en zijn expliciet tégen dat geweld. Geregeld verwerpen ze ook, zij het dikwijls stilletjes, de religieuze argumenten die de gewelddadige islamisten aanvoeren als rechtvaardiging voor hun terreur. Ze beseffen, zoals Kyai Haji Yahya Cholil Staquf, secretaris-generaal van een grote vereniging van Indonesische moslims duidelijk uitlegde in de Frankfurter Algemeinze Zeitung 18/8/2017, dat het zware en wereldwijde geweld diep verweven is met de kern van geloofsbeleving in de islam in vele groepen.

Enkele citaten uit dit interview (vertaling door Marc Vanfraechem & Filip Meert)

“De samenhang tussen fundamentalisme, terreur en de uitgangsstellingen van de orthodoxe islamleer is volstrekt duidelijk”.

"Als we daarover geen consensus bereiken, zullen we nooit een definitieve overwinning boeken op het fundamentalistische geweld in de islam. "Het Westen moet ophouden om het nadenken over deze vragen gelijk te stellen met islamofobie. 

“Te veel moslims zien de beschaving, het vreedzame samenleven van mensen met verschillende religies, als iets dat bestreden moet worden.”

“Wij moeten ertoe komen dat een interpretatie die de traditionele normen van de islamitische rechtsleer als absoluut ziet, als vals geldt. Religieuze waarden en de sociale realiteit moeten bij elkaar passen. En het moet glashelder zijn dat de wetten van het land voorrang hebben.”

“De toenemende angst voor de islam in het Westen is volkomen begrijpelijk.”

Deze vooraanstaande moslim ziet dus een aantal diepe wortels van geweld vanwege moslims binnen de islam, en meer bepaald in wijdverspreide belevingen ervan.

Het huidige beleid – de concrete antwoorden op dat geweld en de maatregelen van federale, Vlaamse en lokale overheden – kent deze zelfkritische visie echter nog helemaal niet. Het kent een sterk politioneel en veiligheidsluik en een brede psychosociale individuele benadering van elke dader en potentiële dader. Maar volstaat dat wel? Of is er ook een stevig ideologisch antwoord nodig op het terrorisme? De laatste vragen zijn voor andere artikels. Hier focussen we op de omvang van het gevaar.

Islamistisch geweld heeft wereldwijd gelijkaardige kenmerken

Een eerste aanwijzing vindt u in het noorden van Nigeria, bij Boko Haram. Die terreurorganisatie streeft naar strikte toepassing van de sharia. Zij wil een islamistische staat met verbod op niet-islamitisch onderwijs en bestrijding van ‘westerse’ culturele, religieuze en wetenschappelijke invloeden. Boko Haram kwam in het nieuws door de ontvoering van honderden christelijke meisjes uit een internaat. Die werden massaal verkracht en verkocht als slaaf of onder dwang uitgehuwelijkt aan strijders van de groep. Minder bekend is dat Boko Haram ook veel kerken vernietigde en geweld gebruikt tegen meer gematigde moslims. Hun strijdkreet is het ondertussen bekende ‘Allahoe Akhbar’.

Niet relevant, dat Boko Haram? Bedenk dan dat soortgelijk dodelijk geweld tegen christenen en andere niet-moslims ook voorkomt in Algerije (waar o.m. de broeders van Tibhirine vermoord werden), in Soedan, Somalië, Pakistan (waar met name christelijke vrouwen geviseerd worden), Egypte (met o.m. de recente moord op tientallen Kopten en vernietiging van hun kerken), Turkije (waar nogal wat priesters vermoord werden) en in de Filipijnen en Indonesië.

Kenmerkend is dat de daders overal streven naar het opleggen van de sharia – ook aan niet-moslims en moslims die dat niet willen – en dat ze massa’s verwijten aan het Westen maken. Dat goddeloze Westen is in hun ogen de schuld van zoveel ellende die moslims treft. Maar waarom ze dan honderden zwarte meisjes kidnappen of kerken vernietigen, dat kunnen ze daarmee nooit verantwoorden.

Kenmerkend zijn voorts de gebeurlijke rooftochten én de passiviteit, dan wel actieve betrokkenheid van lokale overheden. Die grijpen zelden in tegen dat geweld tegen niet-moslims. Dikwijls werken lokale politiediensten en gerecht mee met de vervolging van christenen – met name in Pakistan, de rijke Arabische golfstaten, Soedan en Indonesië. Nochtans beweren ze alle de fundamentele rechten van alle burgers te waarborgen. Hoogstens zullen ze de terroristen militair bestrijden – zoals de laatste paar jaar Boko Haram en de IS teruggedrongen werden.

Foto:  Basuki Tjahaja Purnama, christelijk politicus: zijn islamistische tegenstanders stelden dat moslims niet op hem mochten kiezen omdat een niet-moslim geen moslims zou mogen besturen; hij betwiste dat; islamisten beweerden dan dat hij daarmee de islam beledigde; de rechter volgde de islamisten.

Indonesië is typerend. Islamisten vernietigen er veel kerken. Maar volgens de BBC en andere bronnen vernietigt ook de overheid zelf kerken die hardline moslims (islamisten) weg willen. Sinds 2006 kunnen kerken slechts een vergunning krijgen mits voldoende handtekeningen van de lokale meerderheidsgroep. Sindsdien werden, volgens Foreign Policy, meer dan 1000 kerken gesloten. Vergunningen worden nauwelijks toegekend. Oud-gouverneur Basuki Tjahaja Purnama van Jakart, werd er tot twee jaar effectieve opsluiting veroordeeld voor blasfemie, belediging van de islam.

Relevant zijn ook de vluchtelingen in deze wereld. We onderzochten de cijfers. Die bevestigen dat het islamistische geweld gecombineerd met autoritaire machtsstructuren en gewelddadige gebruiken en tradities islamitische culturen dikwijls zwaar doorweegt. Méér dan de helft van de vluchtelingen wereldwijd vluchte voor die combinatie.

Niet zelden gebruiken ook schijnbaar geseculariseerde overheden in islamitische landen zwaar geweld. Denk aan het regime van Assad in Syrië en de Baath-dictatuur in Irak. Alle islamitische landen scoren laag tot zeer laag in vergelijkende onderzoeken naar de mate van menselijke en democratische ontwikkeling.

Als burgers hier dan huiveren voor ‘de islam’ – of, voor de beter geïnformeerden, voor het islamisme – steunt die vrees dan niet eerder op de ellende die islamisme en moslimdictaturen wereldwijd veroorzaakte, eerder dan op het hier nog relatief beperkte geweld, beperkt in vergelijking met de ellende elders?

Het zijn maar enkele feiten en opverwegingen. Aan u om een correct beeld te vormen van de aard en de omvang van al dat islamistisch geweld en van die bijhorende culturen, van het gevaar dat daarvan uitgaat en van de antwoorden die dat vraagt.

Rudi Dierick, ingenieur, zakelijk adviseur en hoofdredacteur De Bron

Voor meer artikels over islamistisch terrorisme, zie ons dossier 'Gewelddadig islamisme'.

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!