Euthanasie en de zelfgekozen dood: waarom zwijgt de Orde

Euthanasie en de zelfgekozen dood: waarom zwijgt de Orde

Ik stel me zo voor dat er over een jaar of tien –want zolang zal het wel duren nu de bestaande wet eerst moet geëvalueerd worden- er elke eerste dinsdag van de maand een gediplomeerde stervenshulpverlener van overheidswege in de seniorie de doodswens komt toetsen. Hoe alwetend moet zo'n functionaris zijn om zo'n verstrekkend oordeel te kunnen vellen? Het is maar een van de zovele vragen waarmee ik zit.

Ik ga me niet mengen in het debat of 'dood willen' al dan niet een vast voornemen is, en of iemand van idee kan veranderen als zijn levensomstandigheden verbeteren. En ik weet ook, -al is dat een bijzonder cynische gedachte-  dat de dood niet alleen voor de betrokkene maar ook voor andere partijen een interessante uitkomst betekenen kan: de dood is immers veruit de snelste en goedkoopste oplossing is voor de vergrijzing en groeiende zorgkosten. 

Voor private zorgverzekeraars die nu al niet uit hun premies komen en een beroep moeten doen op de tussenkomst van de Nationale Bank, misschien een interessante denkpiste.  Zelfmoord wordt niet vergoed, het zelfgekozen levenseinde zit in het verzekeringspakket. In plaats van een gratis lidmaatschap van een sportclub of  een tandvulling, biedt uw ziekenfonds  u een elegante exit. Ik vind hier een gelijkgestemde ziel bij dr. Damiaan Denys, filosoof en psychiater  en als hoogleraar werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam én voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. Hij noemde het  plan voor een zelfgekozen levenseinde een 'uitvloeisel van onze individualistische, pragmatische, op productiviteit gerichte samenleving'.  

Wat ik mis in het debat over het zelfgekozen levenseinde is een standpunt van de Orde van Artsen. Maar misschien moet ik geduld hebben en wachten tot het najaar als de politiek weer aan het werk gaat. In Nederland is er wel een duidelijk standpunt van de  artsenfederatie KNMG. Deze vereniging van professionals verzet zich tegen het wettelijk recht op hulp bij zelfdoding voor mensen die niet uitzichtloos ziek zijn en hun leven voltooid achten.

De KNMG ging daarbij zorgvuldig tewerk en ze raadpleegde haar leden, niet zoals onze Orde die ex-cathedra, na een conclaaf, uitspraken doet. Niet doen, zeggen de Nederlandse artsen. De huidige euthanasiewet biedt genoeg ruimte, ook bij 'stapeling van ouderdomsklachten'.  De artsen gaan niet over één nacht ijs. De organisaties van psychiaters, verpleeghuisartsen, psychologen en verpleegkundigen keerden zich eerder al tegen verruiming van de wet. Toevallig wel mensen die, anders dan de meeste politici en columnisten, dagelijks met oude, demente of depressieve mensen te maken hebben en die dus weten waarover ze praten en hoe precair dit onderwerp is.

Daarom zou het nuttig zijn als de Orde nu eens eindelijk denkwerk maakte van deze vraagstelling. Het is eens wat anders dan het fijn slijpen van de statuten van een artsenvennootschap. Anders gaat het er toch maar op lijken dat dit eerbiedwaardige instituut meer begaan is met de Mammon dan met ethiek.

Ik ben absoluut voor het recht op zelfbeschikking. En op is op. Maar ik stel me ook de vraag hoeveel mensen met een doodswens er zouden overblijven als we beter voor hen zouden zorgen, als we hun leven veraangenamen en hen een minimum aan bestaanszekerheid en comfort zouden garanderen?  Als we ook hier eens komaf zouden maken met dat betuttelende twintigste-eeuwse denken?  En waarom moet ik nu denken aan dat prachtige gedicht Pieter Nicolaas van Eyck (1887-1954), uit  1926 over de tuinman en de dood? 

Deze opinie verscheen eerder al op Mediquality.net

Marc van Impe, Senior Writer voor MediQuality, voorzitter van het Vlaams Instituut voor Journalistiek.

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneelfinancieel of organisatorisch!