EU-marineoperatie Sophia mislukt

EU-marineoperatie Sophia mislukt

Sophia, de Europese marine-operatie die mensensmokkel over de Middellandse Zee wou ontmantelen, is quasi volledig mislukt. De smokkelbendes blijven even actief. Niettemin willen MR en CD&V de Belgische deelname voortzetten, zonder de ministe waarborg dat er wel resultaten geboekt zullen worden.

Foto 1: Boten van smokkelaars en 'van van Artsen Zonder Grenzen, uit een rapport van Frontex

 

Theo Francken, staatssecretaris van Asiel en Migratie (N-VA) zei vorig weekend dat ons land beter ophoudt met de missie van de Louise-Marie op de Middellandse Zee. Duizenden migranten worden opgepikt - vluchtelingen en vele anderen - maar deze worden nooit teruggebracht naar hun vertrekhavens. Ondertussen doen de smokkelbendes lustig voort. Zoals het nu bolt, versterkt Sophia het aanzuigeffect op de migranten. Eind deze maand loopt de missie toch af, dus uitdoen en dan de blok erop. Francken ziet anderzijds wel wat in een humanitaire missie in samenwerking met de landen waar al die migranten vertrekken, of vertrekken, of aan boot gaan. Drenkelingen moeten voor Francken gered worden, maar dat mag geen excuus zijn voor massale inreis.

Maar CD&V en MR zien dat anders. Didier Reynders, minister van Buitenlandse Zaken (MR) verklaarde na afloop van een Raad van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken dat de Louise-Marie zijn opdracht zoals afgesproken voort zet (dus tot het einde van de maand). Maar ook daarna wil hij deze missie verder zetten zonder dat de aanpak drastisch verbeterd moet worden. De CD&V lijkt van dezelfde overtuiging.

Het politieke dispuut tussen MR/CD&V en de N-VA gaat dus niet over de humanitaire doelstelling - daarover zijn ze het eens – maar wel over de wijze waarop dat best nagestreefd wordt.

De Louise-Marie, het Belgische fregat, wordt ingeschakeld in de Europese operatie "Sophia". Die missie moest netwerken voor migrantensmokkel ontmantelen. Voor meer over deze missie, zie hier, of dit fact sheet (hier).

De huidige aanpak faalt door het uitblijven van afdoende resultaten. Tot nog toe bracht de Louise-Marie wel veel migranten over de Middellandse Zee naar de Europese Unie (een kleine 100.000 vooor heel Sophia). Maar er zijn geen gekende resultaten in de bestrijding van mensensmokkel. We deden daarover navraag bij het Ministerie van Defensie en de woordvoerder van de minister van defensie. Geen van beiden wist ook maar één resultaat te melden. Maar met deze en de daaraan voorafgaande missies pikten de Belgische marineschepen al meer dan 2.000 migranten op en brachten deze in Italië aan de wal. Er werd geen enkele in Noord-Afrika aan wal gebracht.

In internationale media circuleren cijfers van een honderd vermoedelijke smokkelaars die zouden opgepakt zijn. Dat zijn dan wel de kleine garnalen die op de smokkelboten meevoeren. Verder zouden enkele honderden bootjes vernietigd zijn. Volgens Sophia werden ook al één keer wapens op een smokkelschip in beslag genomen. Maar niemand gewaagt van enige afname van migratiestroom via de Libische route ten gevolge van Sophia. Deze actie, én dus de Europese Unie zelf, werd daarentegen wel een indirecte medewerker van de smokkelaars. Hun klanten betaalden voor een overtocht en inreis in de EU, en voor duizenden wordt het grootste deel van die overtocht dus door Europese marineschepen verzorgd.

Dat was nochtans niet de bedoeling.

De indirecte kosten van de Belgische bijdrage lopen ondertussen wel op. Die kosten zitten vooral verscholen in de opvang van aanvaarde migranten in de landen waar ze zich dan de facto vestigen – met of zonder erkenning. Want ook niet-erkende of illegale migranten veroorzaken reële kosten. Hun kinderen gaan in veel gevallen naar gewone scholen. En ze krijgen de facto ook medische zorgen, zij het beperkter. Voorts veroorzaken ook alle gelukte en mislukte repatriëringen zekere kosten.

Jan H. Van de Beek (48) is een Nederlands wiskundige en antropoloog die recent promoveerde op onderzoek naar de kosten van de immigratie. Hij stelt vast dat (erkende) niet-westerse asielzoekers heel vaak in de bijstand zitten en economisch nauwelijks bijdragen. Hij onderzocht welke groepen migranten gemiddeld eerder bijdragen tot onze welvaart, en welke gemiddeld meer kosten dan ze bijdragen. Hij schat dat de gemiddelde niet-westerse arbeidsmigrant netto 100. à 250.000 euro kost over een heel leven.

Op basis van deze gegevens kunnen we de extra kost van de Belgische deelname aan Sophie op een 100 à 250 miljoen schatten.

We veronderstellen daarbij dat de helft van die 2.047 migranten naar België zou overgebracht worden (in het kader van de door de EU geëist hervestiging van deze migranten) en hier erkend wordt, of in illegaliteit verdwijnt en later toch geregulariseerd raakt. Dat veronderstelt dat ongeveer de helft effectief teruggestuurd wordt, of zelf terugkeert. Dat is meer dan de huidige cijfers.

In totaal kwamen er onder Sophia al 85.000 migranten in Italië aan wal. Daardoor loopt de totale indirecte kost van Sophia dan, onder dezelfde premissen voor de schatting, op tot 8 à 10 miljard euro.

Ook de menselijke kost is scherp opgelopen. Doordat de smokkelaars konden rekenen op massale zoek- en reddingsacties vlak onder de Noord-Afrikaanse kust door NGO's en al even massale inzet van Europese marineschepen, worden tot dubbel zoveel migranten in één boot geladen als vorig jaar. Dar verlaagt de zeewaardigheid van die afvaarten, en verhoogt het aantal doden.

Tegen deze achtergrondgegevens moeten we de politieke beslissingen van onze politieke partijen beoordelen.

Zo hoopt Reynders dat Sophia in de volgende (derde) fase anders zou uitgewerkt kunnen worden. Daarbij zou ook Tunesië ingeschakeld kunnen worden. Verder zou men investeren in opvangcentra in Libië. Die moeten de migranten dan opvangen en van daaruit zou men dan bepalen wie naar Europa mag en wie niet. Voorts overweegt men ook de uitvoer van opblaasbare rubberbootjes en buitenboordmotoren naar Libië te verbieden – mits 'eerst aangetoond wordt dat zulks nodig is in de strijd tegen de smokkel' en met dien verstande dat uitvoer ten behoeve van Libische vissers mogelijk moet blijven. Er is echter nog geen enkele concrete realisatie in de zin van wat Reynders hoopt.

Bent u ook onder de indruk? Mij lijken het eerlijk gezegd utopische ideetjes, fopspenen en rookgordijnen.

De Libische overheid werkt alleen maar mee om geld en materiaal te ontvangen, maar weigert om migranten op te nemen. Hetzelfde geldt voor bepaalde andere landen. Nochtans kan een strakke samenwerking wel lukken. Zo maakte Spanje afspraken met Marokko die de stroom migranten tussen die twee landen deden verschrompelen.

Ondertussen dreigt de Italiaanse regering er mee de Italiaanse havens te sluiten voor schepen die geredde migranten aan land brengen. En anderzijds dreigen sommige Italiaanse politici met het open zetten van de sluizen voor migranten. Theo Francken pleit ervoor om migranten naar Afrika terug te brengen. De Europese bevolking is sterk tegen verdere massale migratie. Voor moslims, een groot deel van de migranten op de Noord-Afrikaanse route wil twee derde de deuren zelfs helemaal dicht.

Maar Didier Reynders, de CD&V en de Europese commissaris Mogherini doen ondertussen of ze dat helemaal niet gehoord hebben en ze rustig verder massaal migranten binnen mogen halen.

Andrea Cuypers, ecologiste en humaniste met interesse in sociale thema's

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!