Donderwolken boven het Turkse front

Donderwolken boven het Turkse front

Waarheen wil de AKP? Het blijft koffiedik kijken, want op het Turkse front blijven enkele donderwolken samen troepen. Veel zware problemen, dikwijls nog groeiende en slechts weinig lichtpunten.

De meest opvallende actualiteit was misschien het nieuws dat de regering Erdoğan de nationaliteit wil afpakken van Turken die nu in het buitenland verblijven en niet willen terugkeren wanneer hun regering hen teruroept. Denk aan de tientallen officieren die naar de NAVO gedetacheerd waren en nu asiel aanvroegen. Eerder teruggekeerde officieren zijn ondertussen opgesloten.

De Turkse overheid roept sinds de mislukte staatsgreep massaal Turken op voor terugkeer. Als ze dan niet binnen de drie maanden doen, dan zouden ze hun staatsburgerschap kwijt raken.

Dit is duidelijk een verdere escalatie na de eerdere berichten dat na de mislukte staatsgreep van 15-16 juli de paspoorten van bijna 50.000 burgers ingetrokken zijn en de massale arrestaties van opposanten en ambtenaren die sindsdien terugkeerden. Het afpakken van paspoorten begon overigens al enkele dagen na die staatsgreep. Recent doken ook berichten op dat Turkije ook andere landen zwaar onder druk zet om politieke opposanten uit te leveren, of het werken onmogelijk te maken.

Zo arresteerde ons eigen land Maxime Azadi, een gekende Nederlands-Koerdische opposant en medewerkers van het Koerdisch nieuwsagentschap ANF, maar zonder dat ook maar één ernstige aanwijzing van schuld geleverd werd. Prof.em. Johan Leman signaleerde dan weer dat Marokko de lokale Gülen-scholen zou sluiten. Ook daar is er echter geen enkele zinvolle reden voor gekend, behalve buigen voor de eis van de AKP dat andere landen meewerken aan de neutralisatie van alle opposanten.

De nationaliteit afnemen, dat gaat voor veruit de meeste radicaal in tegen het internationaal recht. Dat verbiedt landen om burgers statenloos te maken. Veruit de meeste hebben ook geen gegarandeerd recht op een andere nationaliteit. Ze zouden door die maatregel dus effectief statenloos worden.

De aantallen ontslagen van Turkse ambtenaren, academici, journalisten, ... lopen ondertussen steeds verder op. Het gaat nu al over vele tienduizenden, naast enkele tienduizenden effectief gearresteerden.

Het officiële excuus is medeplichtigheid van aanhangers van Gülen (of anders gezegd, leden en sympathisanten van de Hizmetbegweging) aan de staatsgreep. Maar zes maanden na die staatsgreep is er nog steeds geen enkel bewijs tegen Fetullah Güllen bekend, noch tegen de meeste gearresteerde seculiere tegenstanders van de AKP. Want ook duizenden seculiere Turken - die doorgaans huiveren van de AKP én van Güllen - worden evengoed opgepakt en ontslagen.

« Turkije, dat ben ik »

Ging Erdogan soms in de leer bij De Gaulle ?

De berichten over martelingen zijn al even talrijk, en best geloofwaardig, zowel tegen vermeende betrokkenen bij de coup, als tegen Koerden en andere oppositie. Ze worden bevestigd door Amnesty International, CNN, BBC en enkele Turkse waarnemers. Ondertussen is de noodtoestand nog maar eens met drie maanden verlengd, nu tot 19 april 2017.

De deal van Merkel met de AKP houdt ondertussen, politiek gezien, nog stand, maar operationeel loopt het scheef. Turkije maakt continue misbaar over het feit dat het nog niet alle voordelen kon genieten, maar zwijgt over haar verplichtingen. Verder werden sinds de deal al 2.672 Syrische vluchtelingen en andere migranten legaal vanuit Turkije naar de Europese Unie gestuurd, doch de EU kon slechts 801 illegale immigranten die via Turkije Griekenland binnenkwamen, terugsturen. Het tempo hiervan is na de eerste twee maanden ook afgenomen, in tegenstelling tot opname in de EU.

De sterke afname van de toestroom in (West-)Europa in de tweede helft van 2016 is echter niet de verdienste van deze deal, maar wel van de Oost- en Centraal-Europese landen. Die sloten hun grenzen wel af.

In de strijd tegen het terrorisme van de IS én haar consorten blijft het beeld gemengd. Enerzijds steunt Turkije de huidige militaire inspanningen van de VS, en mogelijk morgen ook die van de Russen (die zich ondertussen al deels terugtrekken). Maar anderzijds blijft Turkije die strijd zwaar verzwakken door de sterkste strijdgroep tegen de IS, de Koerdische groepen, zwaar te bevechten.

De Europese overheden blijven echter passief. De Turkse route was nochtans cruciaal in de recente aanvoer van de terroristen. Bijna alle daders waren of lokale extremisten of via die Turkse route naar de EU gekomen. Maar ook de eigen grensbewaking op de Middellandsse Zee blijft flinterdun. De EU gedoogd dat bepaalde private organisaties (zoals Artsen Zonder Grenzen en Save the Children).immigranten vlak onder de Noord-Afrikaanse kust gaan ophalen, niet zelden na operationele contacten met de mensensmokkelaars (zie berichten van Zero Hedge en Gefira). Toppunt is dat die organisaties al die immigranten dan Europa mogen binnen brengen. De EU doet er, tot nader order, niets aan.

Is de mogelijke afronding van de besprekingen voor Cypriotische hereniging dan het enige positieve nieuws van het ruimere Turkse front? Mede onder Turkse, Europese en Britse aanmoediging zou het dan straks misschien toch lukken. Maar vergeten we daarbij niet dat dan ook de 200.000 Turkse staatsburgers die na de Turkse invasie van Cyprus in 1973 naar dat eiland trokken, volwaardige EU-burgers zouden worden. Dat is opmerkelijk.

Volgens het internationaal volkerenrecht zijn dat namelijk kolonisten. Die hebben dus geen recht om zich 'Cyprioot' te noemen. Hun Cypriotische staatsburgerschap lijkt nochtans één van de vaste elementen van het nakende akkoord. Het is daarom merkwaardig dat de EU hier lijkt in te stemmen met zo'n flagrante inbreuk op de regels die ze zelf altijd voorop stelt (in casu art. 49 van het Vierde Conventie van Genève: “De bezettingsmacht kan delen van haar eigen burgerbevolking niet overbrengen naar gebied dat het bezet houdt.”).

Gezien de zwakke Turks-Cypriotische economie is het daarbij nog de vraag hoeveel van die Turkse kolonisten niet snel naar West-Europa zullen willen trekken. Waarom? Vooral om economische redenen dus. Het huidige AKP-bewind zal dat overigens niet gauw doen verbeteren. Maar wat ook meespeelt: die Turken wonen dikwijls in huizen die zij, of hun ouders, wederrechtelijk toe-eigenden nadat Grieks-Cyprioten daaruit verdreven of gevlucht zijn, en niet mochten terugkeren. Het zijn verder ook relatief recente immigranten, zonder 'aloude' wortels in die streek.

Andrea Cuypers, ecologiste en humaniste met interesse in sociale thema's

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!