De PVDA en haar spoken uit het verleden

De PVDA en haar spoken uit het verleden

Philippe Clerick:

Ik ben jarenlang geabonneerd geweest op Pékin Information, een wekelijkse uitgave in dundruk die vanuit China over de hele francofone wereld werd verspreid en vermoedelijk het saaiste blad was dat ooit heeft bestaan. De Engelse versie Peking Review was geen haar beter – het lag dus niet aan het Frans. Sommige nummers van De Wachttoren heb ik helemaal uitgelezen, terwijl die getuigen van Jehova mij van geen kanten interesseren, maar met dat berichtenblad uit China is me dat nooit gelukt. Zelfs mijn vader, die alles leest, keek alleen maar even naar de schaarse plaatjes.

Naar die plaatjes keek ik ook. Op bladzijde drie stond vaak een foto van Mao die een buitenlandse bezoeker de hand schudde. Soms waren dat presidenten of eerste ministers. Dat boeide me niet. Maar soms ook waren het maoïstische leiders uit het Westen, en dan was ik jaloers. Mao poseerde dan met Pal Steigan (Noorwegen), Heduíno Vilar (Portugal) en Ernst Aust (Duitsland). Soms was het niet Mao zelf die op de foto stond, maar een andere lid van het Chinese ‘politburo’, maar daar ging het niet om. Waar het om ging was dat mijn maoïstische partij daar nooit bij was. Je zag nooit een foto van Mao, of van Yao Wen Yuan, met onze eigen voorzitter, Ludo Martens.

Daar was een reden voor. China had in België al een partij. Dat was een onooglijk klein partijtje dat met Chinese steun vermoed ik, een blaadje uitgaf dat Clarté heette. Ik heb het in mijn militantenleven maar één keer te koop weten aanbieden. Misschien had die Clarté-groep wel minder dan vijftig leden**, terwijl mijn partij wel meer dan vijfhonderd leden had. Maar daar leken de Chinezen zich niets van aan te trekken. Als je zelf vijftig miljoen leden hebt, is het verschil tussen minder dan vijftig en meer dan vijfhonderd niet zo erg belangrijk. Zonder die Chinese erkenning was het voor de PVDA moeilijk om zich in de internationale communistische gemeenschap binnen te wurmen. Maar daar had voorzitter Ludo Martens een recept voor: de aanhouder wint. Hij hield hij zijn volgelingen met eindeloze wilskracht en eindeloze vormingsvergaderingen op het rechte pad. Rond 1994 was hij ongeveer de enige communistische leider in Europa die nog het strakke stalinisme aanhield en dat bezorgde hem een uitnodiging van het ongeveer enige communistische land ter wereld dat datzelfde strakke stalinisme aanhield: Noord-Korea. Hij werd er ontvangen door Kim Il Sung, vader van het vaderland en grootvader van de huidige Grote Leider. Martens zou de laatste buitenlander geweest zijn die met de eerste Kim gesproken heeft.

Wij zijn ondertussen 22 jaar later en er is veel veranderd. De PVDA wil aan de regimes van Stalin of van Noord-Korea geen woorden meer vuil maken. Stalin is al lang dood en Noord-Korea ligt ver weg. ‘Fuck Noord-Korea,’ zegt Peter Mertens, de opvolger van Ludo Martens (die zelf overleden is). De partij wil voortaan alleen nog praten over een rijkentaks en over al het moois dat daarmee kan worden betaald, zoals: hogere pensioenen, hogere lonen en hogere werkloosheidsuitkeringen, met daarnaast lagere prijzen voor medicijnen, lagere prijzen voor geneeskundige zorgen en lagere prijzen voor water en elektriciteit. Ook op het lijstje staan een vroegere pensioenleeftijd, meer banen in de staatssector, minder werkuren per week en een groter budget om asielzoekers op te vangen. Dat wordt een fameuze taks, die rijkentaks***.

Maar als de PVDA alleen nog wil praten over haar rijkentaks en wat je daarvoor kunt krijgen, waarom blijft ze dan hardnekkig deelnemen aan die communistische conferenties? Ze krijgen daar immers in de pers niks als last mee? In oktober laatstleden stuurden ze nog iemand naar een conferentie in communistisch Vietnam waar ook een Noord-Koreaanse afvaardiging aanwezig was, naast ander onguur volk. Dan vraag je toch om een pak slaag****. Toch begrijp ik het ook. Bij de PVDA-leden en de PVDA-leiding zijn nog heel wat mensen die ik op de foto’s herken. Mensen die net als ik, jaloers waren toen ze week na week moesten vaststellen dat er in Pékin Information geen plaats voor hen was. Die kameraden hebben het wat moeilijk om afscheid te nemen van de wereld van bilaterale contacten en internationale conferenties, de wereld waar ze in de jaren ’90 eindelijk, na al die jaren in de woestijn, een deftig plaatsje hadden bedongen. Velen die in hun jeugd arm waren, kunnen moeilijk afstand doen van centen.

Philippe Clerick

Naschrift door Eddy Daniels:

Ook ik heb jarenlang de wekelijkse frustratie beleefd bij het doorbladeren van Pékin Information, waarvan ik later ben gaan beseffen dat het in saaiheid slechts kon wedijveren met de Osservatore Romano. Dat de PVDA – aanvankelijk AMADA geheten (Alle Macht aan de Arbeiders) – zich moeilijk binnen kon wurmen in de internationale communistische gemeenschap had een reden. AMADA en later de PVDA had geen wortels had in dat communisme.

AMADA was gegroeid uit SVB (Studenten Vak Beweging), de Leuvense linkervleugel in de strijd om – jawel – Leuven Vlaams. Die SVB was ooit opgestart als werkgroep binnen – godbetert – KVHV (Katholiek Vlaams Studenten Verbond). De kweekvijver waaruit later een Fernand Huts en een Bart De Wever zouden voortkomen. AMADA/PVDA voorzitter Ludo Martens was ooit nog hoofdredacteur geweest van het ledenblad Ons Leven. De ironie wil dus dat de PTB van Raoul Hebebouw, die in Wallonië de PS van Elio Di Rupo het vuur aan de schenen legt, geboren is uit de katholieke strijd voor Leuven Vlaams. Toen was die SVB echter al links. Martens – met zijn kompanen van toen, Paul Goossens en Walter Debock – slaagden erin de hoofdslogan om te buigen van Walen buiten naar Bourgeois buiten en van een Vlaamse strijd een sociale strijd te maken: de Walen waren onze broeders, de rijkeluiszoontjes blokkeerden de toegang tot de universiteit voor de arbeiderskinderen. Er werden bussen ingezet vanuit Leuven om ’s ochtends pamfletten uit te delen aan de Waalse staalbedrijven om de rode arbeiders uit te nodigen de strijd van de Vlaamse studenten te steunen. In de jaren daarna richtte die beweging zich dan consequent op de fabrieken, Vlaamse zowel als Waalse (daartoe werden heuse missionarissen uitgezonden, zoals de vader van Raoul, Berten Hedebouw, een rasechte West-Vlaming die in Luik terecht kwam).

AMADA positioneerde zich als de ‘echte’ communistische beweging van België, in lijn met Mao Zedong en zijn Culturele Revolutie, in contrast met de ‘valse’ KP, maar bleef in de internationale beweging een marginaal geval. Toen de maoïstische beweging na de dood van Mao uit elkaar viel en daarna ook de Sovjet-Unie in rook opging, zag Ludo Martens zijn kans. Hij zette een traditie op van Internationale Communistische Conferenties die in het zog van 1 mei jaarlijks een samenraapsel verzamelden van verloren gelopen maoïsten die een Nieuwe Internationale wilden oprichten. Toen Nexhmije, de weduwe van Enver Hoxha, de dictator van Albanië tot 1985, in 1997 uit de gevangenis ontslagen werd, werd zij als een heldin onthaald op de jaarlijkse 1 Mei-viering van de PVDA. Ondertussen was in Kongo Laurent Kabila aan de macht gekomen, die in 1979 nog gastspreker was geweest op een PVDA-congres in Brussel, en was Ludo Martens zelf speciaal adviseur geworden in Kinshasa van vader Kabila. Toen zoon Joseph aan de macht kwam, moest hij ijlings zijn biezen pakken.

Na het verdwijnen van Ludo Martens heeft de PVDA nu eindelijk ook een plaatsje bedongen in de vaderlandse politiek, met twee verkozenen in het parlement en verleidelijke cijfers in de polls, vooral in Wallonië waar men met nostalgie terugdenkt aan het ‘echte’ socialisme. En nu botsen de twee ambities op elkaar: een plaatsje in de vaderlandse politiek en een plaatsje in de internationale communistische beweging. Sommigen die na decennia zelfgekozen sociaal isolement plots ‘rijk’ worden aan aandacht, blijven wellicht verlangen naar de ‘zuivere’ tijd, toen alles tegen zat en de eigen groep samengehouden werd doordat iedereen tegen hen was. De luxe van een goedlachse, populaire Raoul Hedebouw is voor hen moeilijk om dragen. Een uitstapje naar Vietnam, zal dan de interne spanningen weer lekker doen oplaaien.

Eddy Daniels

___________

* De Noord-Koreaanse connectie van de PVDA leidde deze week tot een fijn relletje in de pers. Bart De Wever gebruikte sterke woorden (hier) en Maarten Boudry sterke argumenten (hier). De PVDA antwoordde (hier) en (hier). De SP.A-man Tom Meeuws verdedigde de PVDA tegenover De Wever (hier). In 2011 was al een relletje geweest toen een PVDA-lid, zonder toestemming van de partijleiding, op de televisie goedkeurende woordensprak over het Noord-Koreaanse regime (hier). Ik herkende in dat PVDA-lid een oude strijdmakker.Het gezicht kon ik moeilijk thuisbrengen, maar de rustige stem en klare dictie des te meer, en al zeker de manier waarop hij zich door niets of niemand uit het lood liet slaan. Wie zich een idee wil vormen van de slappe manier waarop de PVDA zich distantieert van Noord-Korea kan hier terecht.

** Het groepje dat Clarté uitgaf noemde zichzelf Parti Communiste Marxiste Léniniste de Belgique (PCMLB). Het was ooit afgesplitst was van de Peking-gezinde partij van Grippa, die op zijn beurt afgesplitst was van de Moskou-gezinde KP, maar niet akkoord was gegaan met de ‘zuivering’ van Liu Chao Chi (die onder Deng Xiaoping postuum gerehabiliteerd werd na in trieste omstandigheden gestorven te zijn in een werkkamp). Er bestond trouwens een nog kleiner partijtje dat om onduidelijke redenen afgesplitst was van de PCMLB, de PCMLdB (de Belgique), dat het blad L’Exploité uitgaf, dat ik zelfs nooit gezien heb. Daarnaast was er nog een Franstalig groepje, Union des Communistes Marxistes Leninistes, dat per se wilde fusioneren met AMADA. Toen Ludo Martens de boot afhield omdat hij zijn leiders niet vertrouwde, ontketenden zij een pamflettenactie aan Vlaamse fabrieken om het proletariaat op te roepen AMADA tot inkeer te brengen. Nadat ze helemaal dolgedraaid waren, verdwenen ze met de noorderzon.

*** Zelf raamt de PVDA haar programma op 22 miljard euro. Econoom Philippe Defeyt raamt het programma op 50 miljard  (hier). Ook dat is geloof ik een onderschatting omdat het programma flexibel wordt uitgebreid bij elke nieuwe ‘sociale actie’ en vooral omdat de economische hinder die een rijkentaks meebrengt niet in rekening is gebracht.

**** In de beginjaren van AMADA/PVDA stuurde de partijleiding zelf op haar eigen vervolging aan om zo de sektegeest in stand te houden: ‘wij’ tegen de boze buitenwereld.

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteurs. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een  bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!