De propagandaoorlog wordt geraffineerd

De propagandaoorlog wordt geraffineerd

Met de ineenstorting van het kalifaat in het verschiet, neemt de propagandaoorlog een heimelijke vorm aan: de politiek correcten maken zich klaar om Daesh/IS in te lijven in de historische strijd van de onderdrukten, op één lijn met Patrice Lumumba en Nelson Mandela. Het duidelijkste voorbeeld was het artistiek schitterende schouwspel Malcolm X in de Brusselse KVS. Ik kreeg nog een kaartje te pakken voor de voorlaatste voorstelling en moet toegeven: ik was onder de indruk. Onder de indruk van de theatrale intensiteit, die overigens in alle media de hemel in geprezen werd, en terecht. Een fascinerende mengeling van free jazz, gezonde hard rock en heel wat muzikale genres die ik niet kan thuisbrengen. En dit als onderbouw voor provocatieve teksten in een sobere maar sterke choreografie. Knap, en ik vind het spijtig dat het waarschijnlijk lang zal duren vooraleer dit weer kan opgevoerd worden gezien de ongetwijfeld peperdure casting. Een tiental acteurs en een combo van acht muzikanten met zangers. Dat kost geld. Het resultaat mocht er weliswaar zijn.

De tempel van het multiculturalisme

Maar dit over de artistieke kwaliteiten, voor zover ik die kan beoordelen. Er was ook de ideologische boodschap, het libretto zeg maar, en daar ben ik minder enthousiast over. Het was in gedrukte vorm niet beschikbaar, zodat ik het hier moet doen met vage herinneringen uit een zeer intense beleving. Kort en goed kwam het hierop neer: de zwarte man heeft er genoeg van om te dansen naar de pijpen van de blanke man. Belediging na belediging werd de zaal in geslingerd. Die zaal zat overwegend vol met blanke mannen (en vrouwen) die met volle teugen genoten. Een masochistisch genot, kan je zeggen, ware het niet dat ik een bizarre hersenkronkel vermoed bij dit soort publiek, dat ik gemakshalve – het is een grove veralgemening, dat besef ik – de Dansaert-intellectuelen durf noemen. Thuis in de KVS in de Brusselse Lakenstraat, met Vlaamse subsidies uitgebouwd tot een tempel van multiculturalisme. Daar is op zich niets op tegen, ware het niet dat zij er genieten van alle mogelijke kritiek op de Bange Blanke Man, zonder enige kritische filter. Zij doen dit omdat het hen toch niet raakt, want zij zijn zo niet. Nee, zij zijn niet bang maar solidair, verlicht en ruimdenkend. Het zijn eigenlijk de anderen die bekrompen zijn en daarvoor bekritiseerd worden. En dat is net goed.

Nu, de kritiek was niet mals. We waren geen vijf minuten ver of we kregen Leopold II op ons bord. Tja, dat was geen fraaie koning en het officiële België probeert hem al honderd jaar te vergeten. Wat zijn criticasters zich veelal niet realiseren is dat zijn praktijken al internationaal aangeklaagd werden door mensenrechtenactivisten als Conan Doyle (de schepper van Sherlock Holmes) en Mark Twain (de auteur van Huckleberry Finn), met woedende interventies in het Belgische parlement als gevolg, en een officiële enquête (Edmond Janssens) die inderdaad schabouwelijke misdaden vaststelde. Een kleine passage uit een redevoering van de socialistische voorman Emile Vandervelde (1883-1938). De inboorlingen hebben mensenrechten, het recht om te werken als zij dat willen, te telen wat zij willen en dit tot eigen profijt te verkopen. Momenteel drijft men mensen bij elkaar in de brousse en men zet ze geketend aan het werk. Als loon krijgen ze een stukje zeep in ruil voor een kilo rubber, of een beschadigd pennenmes’.

Waarna het officiële België, dat met de wantoestanden in Kongo Vrijstaat niets te maken had, in 1908 na veel aarzeling de kolonie overnam en onder Albert I nogal wat goed probeerde te maken. Wat niet volkomen lukte.

Menseneters uit Borneo op de kermis

Zonder diep op de zaak in te gaan: nieuw is dat verwijt dus niet, en de Bange Blanke man heeft al meermaals het hoofd gebogen voor zaken die hem eigenlijk niet aangingen – onder andere tijdens de VN-conferentie tegen racisme in Durban in september 2001. Wat wel nieuw is, is dat mensen van Maghrebijnse afkomst ons dat onder onze neus wrijven. Wat heeft een Fikry El Azzouzi, de auteur van het libretto, immers te maken met de onderdrukking van de zwarten meer dan honderd jaar geleden? Weet hij dan niet dat de praktijk van de slavenjachten in Afrika eigenlijk geïntroduceerd werd door Arabieren? En dat de Portugezen de techniek van de slaventransporten overzee afkeken van de Omanieten in Zanzibar? Waarom krijgt alléén de Blanke Man er dan van hem van langs? Nooit gehoord van de slavendrijver uit de Kivu, de moslim Tippo Tipp? Van de negerkoning M’Siri in Katanga? Is het dan zo moeilijk om te achterhalen dat het niet de Portugezen of Hollanders waren die de jacht in het Afrikaanse binnenland organiseerden, maar de verschillende stammen die jacht maakten op elkaars jeugd, om dan hun waar af te leveren aan de kusten?

Maar nee, dat soort historische accuratesse is te veel gevraagd. Alle hout zorgt voor pijlen om altijd op hetzelfde doel te schieten: de Europese samenleving waar mensen als Azzouzi kansen hebben gekregen die ze in hun thuisland in geen honderd jaar zouden gekregen hebben. Meer nog: waar ze in hun thuisland in het beste geval een gevangenisstraf voor zouden oplopen. Zou Azzouzi even dapper zijn als hij in pakweg Rabat een totaalspektakel zou opzetten over hoe de Arabieren in de Maghreb de Berbers hebben behandeld en nog steeds behandelen? Hoe de mohammedaanse troepen het christelijke Spanje hebben geteisterd in het zogezegd tolerante El-Andalus? Ik vermoed dat dit net iets te veel moed zou vereisen. Azzouzi is overigens niet de enige.

Chokri Ben Chikha heeft in Antwerpen met zijn Action Zoo Humain een stuk opgezet, De Waarheidscommissie, over de manier waarop in België tijdens wereldexpo’s in 1885, 1894 en 1930 ‘gevangen’ negers in nagemaakte strooien hutjes vernederd werden. Ik wist dat dit gebeurd was in Brussel in 1958, al viel dat al bij al nog mee. En al werden de figuranten toen doorheen het land gevoerd door linkse sympathisanten die hen lieten kennis maken met de Belgische werkelijkheid die ze niet kenden. Wat een serieuze rol zou spelen in de emancipatiebeweging die onder andere Lumumba de wind in de zeilen gaf. Maar ik wist niet dat dit eerder gebeurd was, in veel triester omstandigheden (ze kregen volgens Ben Chikha bananenschillen naar het hoofd gegooid). Ik betwijfel dat niet, ik heb in mijn dorp op de kermis – en ik spreek nu van dik vijftig jaar geleden – het nog meegemaakt dat er een ‘menseneter uit Borneo’ werd ten toon gesteld die aan gloeiend ijzer likte tot afschuw van de burger en de boer. We kregen er nachtmerries van.

Ze hoeven geen doodvonnis te vrezen

Maar ik zou daar graag wat meer historisch onderzoek over zien. Nu presteert de auteur – zelf overigens een historicus –  het om maar meteen van de huidige burgemeester van Antwerpen te eisen dat hij een knieval komt doen voor dingen waar hij in de verste verte niets mee te maken heeft, en waarschijnlijk tot op heden geen weet van heeft gehad. Daniël Termont in Gent heeft dat gedaan, ja. Heldhaftig zonder dat het hem iets kost. Maar zou de Belg van Tunesische afkomst Ben Chikha dat ook in de Arabische wereld durven eisen? Ik heb zo’n koud vermoeden van niet. Solmon Rushdie portretteerde het lievelingsvrouwtje van Mohammed, Aïsha, op een wijze die als blasfemisch werd gezien en kreeg een doodvonnis naar het hoofd. Ben Chikha deed hetzelfde met Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen en kreeg een tiental betogers aan de deur van de KVS, die vervolgens in De Morgen als onverdraagzamen werden voorgesteld. Het is maar dat we de verhoudingen niet uit het oog verliezen.

Kwestie is dat mensen als Azzouzi en Ben Chikha hier kunnen doen wat ze doen – en het is goed dat ze dat kunnen – omdat ze dankzij een speling van het lot (als wij allemaal) in een tolerante samenleving zijn terecht gekomen. En nu gebruiken zij die tolerante sfeer (en de subsidies die daaruit voortvloeien) om uitgerekend die tolerantie aan te vallen. Want daar draait het op uit: alles wat slecht is in de wereld is te wijten aan het Westen en het Oosten reageert slechts. Het verhaaltje wat je meer en meer hoort, over IS dat zelfmoordbommen in onze steden plaatst omdat we ‘hun’ steden bombarderen. Als ik me goed herinner verantwoordde Bin Laden zijn aanval op de Twin Towers met de aanwezigheid van Amerikaanse militairen op Saudische bodem (het land van de twee moskeeën), om Saddam te bestrijden (wat hij goedkeurde). Het is maar dat we de verhoudingen niet uit het oog verliezen.

Ik heb het stuk van Ben Chikha niet gezien, maar tijdens dat van Azzouzi moest ik herhaaldelijk de wenkbrauwen fronsen. Zo presteert hij het om een opsomming te geven van alle misdaden van al-Qaeda en IS/Daesh, van 9/11 via de metro’s van Londen en Madrid, naar de Bataclan en Zaventem, en daarbij de slachtoffers te betitelen als roasted chickens. Met de ondertoon: de bange blanke man krijgt eindelijk lik op stuk. Zo presteert hij het om de moordenaars op één lijn te plaatsen met vrijheidsstrijders en zo de volgende fase van Daesh voor te bereiden, waarin zij martelaren zullen worden. Martelaren voor de Goede Zaak. Een stap verder en al-Qaeda en Daesh hebben gelijk. Het is overigens die aanpak ook, volgens de Britse Quilliam Foundation (een antiterroristische denktank), die de salafisten toepassen om te rekruteren in gevangenissen: ze beginnen niet de islam te prediken of de Koran erin te hameren; zij beginnen met kritiek op de westerse samenleving en hoe die de moslims onrecht aandoet. Waarna ze de gevangenen ervan overtuigen dat niet zij schuldig zijn, zij zijn slachtoffers en moeten wraak nemen. En dan begint de endoctrinatie.

Bewijzen wat je eigenlijk bestrijdt

Het probleem nu is dat je uit een stuk als Malcolm X alleen maar impressies overhoudt. Bovendien is de aanpak van Azzouzi, in al zijn verbaal geweld, erg subtiel. Hij zegt hoegenaamd niet dat hij voor IS/Daesh is, maar door de slachtoffers te bagatelliseren en de aanslagen in een traditie te plaatsen van antikoloniaal verzet, speelt hij het wel in de kaart. Misschien is hij zich daar niet eens van bewust, hij bereikt wel dat effect. Wat hij zich daarbij niet eens realiseert is de tragische ironie in zijn werk. Waar hij feitelijk een Stomme van Portici wil creëren, waarna een heetgebakerde jeugd de straat op trekt onder de vurige slogan Amour sacrée de la patrie, maakt hij nu een stuk ter vermaak van dhimmitudische intellectuelen. Hij voert een spektakel op waarin de zwarte man een dans uitvoert voor de blanke man waarin hij deze in het gezicht schreeuwt dat hij niet meer voor hem danst. En de blanke man juicht.

Om maar te zeggen; veel zwarte of gekleurde medemensen zag ik niet in de KVS. Thematisch is die instelling ongetwijfeld multicultureel, haar marketing bereikt slechts één cultuur: de cultuur die bereid is zich te laten vernederen. Het pleit voor de tolerantie van die cultuur, zodat de aanklacht als een boemerang terugkeert naar wie haar uitschreeuwt. Fikry El-Azzouzi bewijst dus eigenlijk wat hij bestrijdt. Arme, begaafde, fanatieke, verbllinde Azzouzi. Zo graag een rebel, maar feitelijk een clown in het circus van de gesubsidieerde multiculturaliteit. In dienst van wie deze multiculturaliteit wil vernietigen binnen een orgie van al dan niet terechte wraak.

Eddy Daniels

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze, of stuur ons een  bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!