Bij het overlijden van Mark Grammens

Bij het overlijden van Mark Grammens

We vernemen met droefheid het overlijden van Mark Grammens (84), de grote dwarsligger van de Vlaamse pers. Ik was het zelden met hem eens, maar had veel respect voor hem en kon goed met hem overweg.

Pieter Jan Verstraete publiceerde in Doorbraak (24/07) een In Memoriam dat niet hoeft verbeterd te worden. Het eindigt met het mooi citaat van de man zelf, dat hem ten voeten uit tekende: ‘De goede journalist is niet links of rechts, maar bovenal, de goede journalist is dwars’. Dwars was hij, zo dwars dat zelfs Verstraete zich vergist als hij schrijft dat hij van de linkse standpunten die hem in verleden wel eens verweten werden, niets had overgehouden.

Debout met Roberto D'Orazio

Toen ik hem een aantal jaren geleden nog eens mocht ontmoeten, vertelde hij me dat hij in de Europese verkiezingen achter de lijst Debout stond van de anarcho-syndicalistische vakbondsman van Forges de Clabecq, Roberto D'Orazio. Die behaalde toen in Wallonië twee procent van de stemmen, en mag gerust gezien worden als een soort aanloop naar het latere succes van de PTB (die toen trouwens ook achter die lijst stond).

Dat hij in Vlaanderen het communautair standpunt onderschreef van Karel Dillen met zijn Vlaams Blok is natuurlijk geen geheim, maar met de anti-vreemdelingenretoriek van Filip Dewinter en Gerolf Annemans was hij niet echt opgezet, al viel hij ze hier ook niet publiek op aan. Wantrouwen tegen de islam heeft hij maar heel geleidelijk ontwikkeld, aanvankelijk behoorde hij tot de velen die zich in slaap lieten wiegen door de islamofiele Karen Armstrong, eigenlijk omdat het thema hem nauwelijks interesseerde. Later werd hij hierover alerter en kritischer, maar tot islambashen heeft hij zich nooit verlaagd.

Wel was het inderdaad zo dat hij de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog verdedigde, omdat in zijn ogen de Belgische staat zich veel vijandiger had opgesteld tegenover het Vlaamse volk dan de Duitsers. Het uitgangspunt van het nationaal socialisme (zonder koppelteken) verwierp hij overigens ook niet, in die zin dat hij voor een stevig doorgevoerd socialisme was dat volgens hem slechts kon verwezenlijkt worden binnen duidelijk afgebakende nationale grenzen (die voor hem uiteraard die van Vlaanderen moesten zijn). Hij geloofde namelijk dat de solidariteit, die een dergelijk socialisme vereist, slechts mogelijk is of was binnen een volksgemeenschap, en niet op een vage kosmopolitische basis of in een idealistisch internationalisme blijvend kon gegrondvest worden.

Ruzie maken in het hiernamaals

Het hoeft geen betoog dat deze overtuiging bij hem niet leidde tot antisemitisme of judeofobie, maar ook dat was een thema dat hem niet echt bezig hield. Wel verdedigde hij de Palestijnen tegen het zionisme, maar steeds weer vanuit het standpunt van het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren. Eigenlijk het principe van de Amerikaanse president Woodrow Wilson (1856-1924) na de Eerste Wereldoorlog. Het was trouwens dat principe, en niet vermeende communistische sympathie, dat hem in de jaren zestig tot steun aan het verzet in Vietnam bracht, tegen de Amerikaanse interventie aldaar.

Grammens is zijn overtuigingen trouw gebleven. Die werden feitelijk gevormd tijdens de repressie na de oorlog. Toen moest hij het als twaalfjarige meemaken hoe zijn ouderlijke woning vernield werd door een hysterische bende en hij als oudste zoon met zijn moeder en drie kleinere kinderen hun toevlucht moesten zoeken in een bos. Toen ze hulp zochten bij een oude vriend van zijn vader, Gerard Walschap, joeg die hen letterlijk van zijn deur weg uit pure angst.

Met zijn vader Flor, die onder de bezetter de functie had aanvaard van voorzitter van de Commissie van Taaltoezicht, zou Mark serieus overhoop liggen. Maar hij bleef zijn politieke keuze verdedigen en bleef ervan overtuigd dat diens veroordeling na de oorlog een gerechtelijke schande was geweest (zoals geheel de repressie trouwens). Mijn persoonlijk meningsverschil met hem sloeg vooral op zijn in mijn ogen excessief nationalisme, dat hem tot een geïdealiseerd beeld bracht van ‘zijn’ Vlaanderen. Ik herkende dat Vlaanderen niet, maar zal nu tot in het hiernamaals mogen wachten om daar nog eens ruzie met hem over te mogen maken.

Eddy Daniels

Voor het laatste interview met Mark Grammens in Knack.be, zie Visionair België van Johan Sanctorum.

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!