Beke moet de Evangeliën toch eens lezen

Beke moet de Evangeliën toch eens lezen

Ongewild heeft Wouter Beke de voornaamste kwaal van onze samenleving aan het licht gebracht: we zijn onze eigen wortels kwijt en laten ons dus gemakkelijk overspoelen door verhalen die van elders komen, zelfs als die niet van elders komen. Als we niet vernederd worden, dan vinden we onze eigen vernedering desnoods wel uit.

Elders op De Bron ontmaskert Martha Huybrechts Wouter Beke als iemand die niet meer weet wat hij vertelt als hij in De Morgen (20/12) stelt: "Je kunt niet pleiten voor een kerststal in de publieke ruimte – al tweeduizend jaar het symbool van een gezin op de vlucht – en het beeld blijven oproepen dat de herberg vol zit". Ze stelt terecht dat het kerstverhaal nooit het verhaal was van een vlucht, die kwam pas daarna.

Ze leefden in Bethlehem in een huis

Daarbij misschien een kleine verduidelijking. Het kerstverhaal was inderdaad dat van een volkstelling op last van de Romeinse bezetter die het kader vormde van de geboorte van Jezus. Althans in de versie van één Evangelie, dat van Lucas waarin ook de herders voorkomen (2:1-16). Dat er geen plaats was in de herberg had er niets te maken met een vervolging (door de Romeinen of wie ook). Er was gewoon te veel volk op pad. Bisschop Desmond Tutu had daar zelfs een prachtige grap over waar hij zelf om ter hardst moest mee lachen. Toen Jozef de herbergier wilde overhalen met het argument dat zijn vrouw op het punt stond te bevallen, antwoordde die: “Daar kan ik toch niets aan doen!” Waarop Jozef: “Ik ook niet”.

Twee Evangeliën (Marcus en Johannes) zeggen geen gebenedijd woord over de geboorte van Jezus. Een vervolging komt voor bij Mattheus (2:1-18), maar daarin is geen sprake van een herberg of van herders. Ze begint pas na de geboorte en het bezoek van magiërs uit het oosten (vanaf de Karolingische tijd ‘drie koningen’ genoemd, bij Mattheus wordt niet eens gezegd dat ze met zijn drieën waren). Dan wil Herodes het dan al lang geboren kind doden omdat het een nieuwe koning zou zijn, en vindt de ware vlucht plaats, van Bethlehem weg naar Egypte.

De herberg waar Beke het over heeft zou dus in Egypte moeten staan. In Bethlehem is er volgens Mattheus geen sprake van. Hij zegt dat Maria de magiërs ontving in een huis (elthontes eis tèn oikian). Over de historiciteit van dit alles moeten we hier niet redetwisten, wie daar een inzicht in wil krijgen raad ik het standaardwerk aan van de katholieke exegeet (prominent lid van de Pauselijke Bijbelcommissie) Raymond E. Brown, The Death of the Messiah in de Anchor Bible Reference Library (1999). Een turf van 752 pagina’s waarin alle bestaande interpretaties worden uitgevlooid en geduid. Misschien een mooi kerstgeschenk voor Wouter Beke?

Onze cultuur wordt weggespoeld

Waar het hier om gaat is dat Wouter Beke duidelijk de Evangeliën nooit gelezen heeft. Wat toch erg is voor iemand die aan het hoofd staat van een partij die zich christelijk noemt. Over de valse vergelijking overigens tussen de opvang van vluchtelingen vandaag bij ons, en de aanpak die Jezus volgens het Evangelie van Lukas aanbeval in dergelijke omstandigheden, schreven we eerder al De Barmhartige Samaritaan herbekeken en De Samaritaan en het middenveld.

Daarin toonden we overigens aan dat Beke niet de enige is die de Evangeliën niet (of niet goed) gelezen heeft. Paus Franciscus is ook in dat bedje ziek als hij voor open grenzen pleit (Lampedusa is weer onze schuld). En als hij Europa een schuldgevoelen wil aanpraten voor een catastrofe die het zelf niet veroorzaakt laat staan gezocht heeft, met een verkeerd begrepen interpretatie van het verhaal van Kaïn en Abel (Solidariteit behoeft perspectief). Daarbij wezen we er ook op dat hij zelf wel weinig engagerende gestes stelt naar een twaalftal vluchtelingen toe, maar in alle talen toestaat dat de christenen in het Nabije Oosten in de steek worden gelaten (Globalisering van de onverschilligheid). Hij hield zijn mond zelfs toen de kopten in het Egypte van Mursi vervolgd werden (Vreedzame Broeders terroriseerden Egypte) en ondersteunt actief de dhimmitude – de lijdzame onderwerping aan de islam – in zijn eigen kerk (De show van Franciscus I wordt stuitend).

Toch is dat voor Beke geen excuus. Het is niet de eerste keer dat we hem in De Bron moeten wijzen op zijn fout hanteren van bekende citaten of metaforen. Hij wil zich blijkbaar geleerd voordoen, maar checkt zijn bronnen niet. En dat is de ware kwaal waar wij vandaag ziek aan zijn: we kennen onze eigen culturele bronnen niet meer. Want of we dat nu willen of niet, of we gelovig zijn of niet, we leven in een continent dat doordrenkt is van ongeveer 1700 jaar christendom. Dit christendom werd de afgelopen vijftig jaar in een ijltempo weggespoeld en onze kinderen kennen zelfs de meest elementaire metaforen van onze cultuur niet meer.

Voor het minste slaan we in paniek

Bijgevolg raakt een brave CD&V-schepen in een plattelandsgemeente in paniek als ergens een willekeurige vrijzinnige in haar gemeente een opmerking maakt over een kerststal. Het edito in De Morgen (20/12) liet het uitschijnen alsof het om een ‘groep’ mensen zou gaan, een georganiseerde groep verontwaardigde burgers dus. Maar die zijn nergens te bekennen. Zelfs een krant checkt dus zijn bronnen niet maar gebruikt dit wel als argument om erop te wijzen dat dit initiatief niet van moslims uitging, maar van ‘eigen’ mensen die bezorgd zijn om het neutrale karakter van onze openbare diensten.

Op het eerste punt had hij gelijk: Mohammed erkende de maagdelijke geboorte van Jezus (surah 21:91; 66:12). Bij Ephese in Turkije is het zogezegde sterfhuis van Maria ook voor moslims een plek ter pelgrimage. En Yasser Arafat bezocht trouw elke kerstmis in Bethlehem de middernachtmis. Moslims maken zich daar dus niet druk over. Ook vrijzinnigen hebben dat nooit gedaan omdat zij een kerststal (net als kerstmis zelf) altijd aangezien hebben als aangenaam onderdeel van onze folklore (wat het ook is; overal zie je een os en een ezel, maar nergens in het Evangelisch verhaal er is er van die dieren sprake; dat is een middeleeuws verzinsel).

Maar omdat we dat allemaal niet weten, slaan mensen bij het minst in paniek. Het zou maar eens aanstootgevend kunnen zijn. De opmerking van één would be-humanist, die van toeten noch blazen weet, volstaat dan om een nationale discussie te ontketenen waarbij we volgens De Morgen maar meteen allemaal asse op ons hoofd moeten strooien. Daarbij valt op dat De Morgen zich wel keert tegen een christelijk symbool, maar niet tegen de kerstbomen, wat heidense symbolen zijn. En als Mohammed zich nu ergens aan ergerde dan was het aan overblijfselen van de kafirs uit de jahillyah, de zogezegde ‘tijd der onwetendheid’ (behalve aan de fetisj van Mekka, de zwarte steen van de Ka’abah, want die had hij zelf ooit helpen op zijn plaats zetten)/

Misschien een Bijbel als kerstcadeau?

Gelukkig komt er ook in De Morgen regelmatig tegenwind, de gastcolumn van Saskia De Coster bijvoorbeeld op 21/12: ‘Het is toch niet allemaal onze schuld? We doen toch ons best om te herstellen wat onze voorouders verprutst hebben? Het hele archief van het koloniale verleden krijgen wij, correcte witte hoger opgeleide mensen, over ons uitgestort en we schamen er ons over. Wij doen ons best. Wij kleuren onze pieten regenboog. Wij vereenzelvigen ontspoorde enkelingen in trucks op kerstmarkten niet met volksstromen zwaar van ellende. Wij leven ons zelfs al eens te veel in en zetten kerststallen weg omdat ze aanstoot kunnen geven aan moslims. Wij zijn de eersten om toe te geven: witte mensen zijn niet per se slimmer. Vanzelfsprekend. Wij verwachten dat onze kinderen hetzelfde denken’. En toch krijgen wij het voortdurend op onze kop.

Je zou van de voorzitter van een partij die zich ‘christelijk’ noemt, verwachten dat hij voorop loopt in de strijd tegen die voortdurende culturele zelfvernedering en uitlegt waar onze beschaving echt voor staat. Maar nee, hij huilt mee met de wolven in het bos. En waarom? Omdat hij het zelf niet meer weet. Omdat hij zich graag voordoet als een erudiet man, maar zelfs de meest elementaire verhalen van zijn eigen geloof niet eens kent, ik zwijg dan nog over zijn eigen cultuur. Misschien kunnen zijn familieleden hem toch beter een Bijbel als kerstcadeau geven? Misschien is de lectuur van de Anchor Bible Reference Library wat te zware kost voor hem?

Eddy Daniels

De opinie uitgedrukt in dit artikel is enkel deze van de auteur. We waarderen alle opbouwende kritiek en suggesties. Reageer, op onze Facebook-pagina, of stuur ons een  bericht met uw bemerkingen, extra feiten en uw voorstellen.

Vond u dit een goed artikel? Misschien wilt u ons dan ook steunen? Dat kan redactioneel, financieel of organisatorisch!